وبگو | آموزش منوي کشويي با ul li و css


عضو شوید


نام کاربری
رمز عبور

:: فراموشی رمز عبور؟

عضویت سریع

نام کاربری
رمز عبور
تکرار رمز
ایمیل
کد تصویری
براي اطلاع از آپيدت شدن وبلاگ در خبرنامه وبلاگ عضو شويد تا جديدترين مطالب به ايميل شما ارسال شود



تاریخ :
بازدید : 304
نویسنده : H O S S E I N I

دانلود آهنگ یه روزی میاد خواجه امیری

دانلود آهنگ جدید احسان خواجه امیری یروزی میاد + متن اهنگ

دانلود آهنگ یه روزی میاد خواجه امیری

متن آهنگ یه روزی میاد احسان خواجه امیری

یه روزی میاد که دیگه دلت برام نریزه

که یادت نیاد تولد من چند پاییزه

هر کدوم از ما کنار یکی دیگه خوشبخته



:: موضوعات مرتبط: -------- , دانلود تمام آهنگ های احسان خواجه امیری , ,
:: برچسب‌ها: دانلود آهنگ یه روزی میاد خواجه امیری , موزیک ,
تاریخ :
بازدید : 274
نویسنده : H O S S E I N I

دانلود ریمیکس رضا بهرام هوای دل

پیشنهاد رسانه میفا موزیک ♪ دانلود ریمیکس هوای دل رضا بهرام به همراه

متن ریمیکس و پخش آنلاین با کیفیت فوق العاده mp3

Reza Bahram Havaye Del Download New Remix Mp3

ورژن اصلی آهنگ هوای دل رضا بهرام

ریمیکس توسط : دی جی علی ام جی

دیجی نایب DJ Nayeb

دی جی دانو DJ Danoo

دی جی فرزاد بی وی بی

دانلود ریمیکس رضا بهرام هوای دل

متن ریمیکس رضا بهرام هوای دل

عاشقم ، گناه مَن چه بود که عاشقم

بی هوا خدا چرا شِکسته قایقم



:: موضوعات مرتبط: -------- , دانلود تمام آهنگ های رضا بهرام , ,
:: برچسب‌ها: دانلود ریمیکس رضا بهرام هوای دل , مویک ,
تاریخ :
بازدید : 277
نویسنده : H O S S E I N I

آهنگ وقتی که میخندی جذاب و مستانه یک شهر از عشقت دیوانه دیوانه

دانلود آهنگ امیر عظیمی مجمع الناز

دانلود آهنگ تهران شده دارالمجانینت امیر عظیمی

متن آهنگ مجمع الناز امیر عظیمی

تهران شده دارالمجانینت ♬

من لاابالی میشوم بی تو



:: موضوعات مرتبط: -------- , دانلود تمام آهنگ های امیر عظیمی , ,
:: برچسب‌ها: دانلود آهنگ تهران شده دارالمجانینت امیر عظیمی , موزیک ,
تاریخ :
بازدید : 326
نویسنده : H O S S E I N I

دانلود ریمیکس دریا بی ارادم پیش تو بازم منو تنهایی

متن ریمیکس دریا بی ارادم

دریا بی ارادم پیش تو بازم منو تنهایی

و این سازم به غمت شدیم گرفتار



:: موضوعات مرتبط: -------- , دانلود تمام آهنگ های احمد سعیدی , ,
:: برچسب‌ها: دانلود ریمیکس دریا بی ارادم پیش تو بازم منو تنهایی , میکس ,
تاریخ :
بازدید : 241
نویسنده : H O S S E I N I

دانلود آهنگ احسان خواجه امیری در کنار پروانه ها

متن آهنگ در کنار پروانه ها از احسان خواجه امیری

ببین که عشق من به تو مرا کشیده ♫

سمت تو عجب جنون آشنایی …



:: موضوعات مرتبط: -------- , دانلود تمام آهنگ های احسان خواجه امیری , ,
:: برچسب‌ها: دانلود آهنگ احسان خواجه امیری در کنار پروانه ها , موزیک ,
تاریخ :
بازدید : 205
نویسنده : H O S S E I N I
نرم افزار/۳۰۵ حدیث از حضرت امام کاظم علیه السلام
305 حدیث از حضرت امام کاظم علیه السلام
 

۳۰۵ حدیث از حضرت امام کاظم علیه السلام
مشخصات کتاب:
سرشناسه:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان،۱۳۹۳
عنوان و نام پدیدآور:۳۰۵ حدیث از حضرت امام کاظم علیه السلام/ واحد تحقیقات مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان .
مشخصات نشر دیجیتالی:اصفهان:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان ، ۱۳۹۳. 
مشخصات ظاهری:نرم افزار تلفن همراه ، رایانه و کتاب
موضوع: احادیث شیعه -- قرن ‫ ۱۳ق. ، خاندان نبوت -- احادیث ، خاندان نبوت -- فضایل
عناوین اصلی کتاب شامل:
از۱تا۲۰۰؛ از۲۰۱تا۳۰۵

دانلود فایلاندازه
Binary Data ۳۰۵ حدیث از حضرت امام کاظم علیه السلام/ اندروید ۴.۴ مگابایت
فایل ۳۰۵ حدیث از حضرت امام کاظم علیه السلام/ جاوا و سیمبین ۴۲۹.۵۶ کیلوبایت
PDF icon ۳۰۵ حدیث از حضرت امام کاظم علیه السلام/پی دی اف ۵۵۵.۷۳ کیلوبایت
فایل ۳۰۵ حدیث از حضرت امام کاظم علیه السلام/نسخه ورد ۱۱۲.۱۹ کیلوبایت
 
زندگی نامه امام کاظم علیه السلام

توضیحات

این برنامه شامل زندگی نامه امام موسی کاظم علیه السلام است.

دانلود فایلاندازه
Binary Data دانلود نرم افزار زندگی نامه امام موسی کاظم علیه السلام - اندروید ۱.۷ مگابایت
 
چهل داستان و چهل حدیث از امام موسی کاظم علیه السلام - مولف عبدالله صالحی
 
چهل داستان و چهل حدیث از امام موسی کاظم علیه السلام

چهل داستان و چهل حدیث از امام موسی کاظم علیه السلام
مشخصات کتاب:
سرشناسه : صالحی نجف آبادی عبدالله ۱۳۲۷ - عنوان و نام پدیدآور : چهل داستان و چهل حدیث از امام موسی کاظم علیه السلام (۹) / مولف عبدالله صالحی
مشخصات نشر : قم مهدی یار ۱۳۸۱. 
مشخصات ظاهری : ۱۳۶ص . 
شابک : ۵۰۰۰ ریال ۹۶۴-۷۶۴۳-۰۵-۵ : ؛ ۲۰۰۰۰۰ ریال (چاپ دوم) 
یادداشت : چاپ دوم: ۱۳۸۶.
یادداشت : کتابنامه به صورت زیرنویس .
موضوع : موسی بن جعفر، (ع)، امام هفتم، ۱۲۸ - ۱۸۳ق -- داستان
موضوع : موسی بن جعفر، (ع)، امام هفتم، ۱۲۸ - ۱۸۳ ق -- کلمات قصار
موضوع : چهارده معصوم -- سرگذشتنامه
موضوع : اربعینات -- قرن ۱۴
موضوع : داستان های مذهبی--قرن ۱۴
رده بندی کنگره : BP36 /‮ص ۲۴‮چ ۹۲۹ ۱۳۸۶ 
رده بندی دیویی : ۲۹۷/۶۸
شماره کتابشناسی ملی : م ۷۹-۵۹۱۲
عناوین اصلی کتاب شامل:
پیشگفتار؛ خلاصه حالات نهمین معصوم ، هفتمین اختر امامت؛ ظهور نور هدایت بین مکّه و مدینه؛ در گهواره و مسائل خانوادگی؛ کودکی دردآشنا؛ آفرینش مافوق تصوّر؛ واقعه ای حیرت انگیز در شش سالگی؛ دو جریان بسیار عظیم و خواندنی؛ نجات شخصی سرگردان از اهالی طالقان؛ معرفت همسر خانم کبوتر؛ زنده شدن گاو !؛ نشانه هائی از امامت؛ پرش نان و بلعیدن شیر؛ احتجاج و غلبه بر رقیب؛ مسافر آشنا همراه پاسخ؛ جزای بد گمانی بشوهر؛ و النگوی عروس در دریا؛ احضار نامه از کوفه و صندوق مخفی؛ آشنائی به کتابهای آسمانی و هدایت نصرانی؛ جبران خسارت ملخها؛ شناخت دینار گمشده؛ معرفت نجات بخش انسان است؛ برخورد متفاوت با افراد؛ برخورد با دشمن دوست نما؛ نابودی یا کمک و کار با ظلمه؛ مرگ گریه کننده قبل از مریض؛ انواع درد دندان و درمان آن؛ مناظره با هارون ؛ و فرق سادات هاشمی و عبّاسی؛ ادرار کجا و گناه از کیست ؟؛ ضرورت سبزی همراه غذا؛ برخورد با دشمن نادان؛ در مقابل خدمت و محبّت ، خیانت و جنایت ؟ !؛ قبولی اعمال در رضایت ساربان؛ راهنمائی شخصیّتی مسافر و آگاه؛ خبر از مرگ برادر جندب و اموال نزد همسرش؛ دلسوزی شیر برای زایمان همسر؛ ارزش کار و کشاورزی؛ خرید همسر به عنوان مادر؛ معرّفی جانشین خود؛ هلاکت سگ خلیفه به وسیله خرما؛ خبر از شهادت در دوّمین مرحله؛ خروج از زندان و طیّ الارض؛ دستور خواب تا هنگام شهادت؛ در سوگ و عزای هفتمین ستاره ولایت؛ پنج درس آموزنده ارزشمند؛ مدح و مناجات امام هفتم؛ چهل حدیث منتخب گهربار؛ پی نوشت ها

دانلود فایلاندازه
Binary Data نرم افزار چهل داستان و چهل حدیث از امام موسی کاظم علیه السلام/اندروید ۴.۴۱ مگابایت
فایل نرم افزار چهل داستان و چهل حدیث از امام موسی کاظم علیه السلام/جاوا و سیمبین ۳۷۲.۹۴ کیلوبایت
PDF icon نرم افزار چهل داستان و چهل حدیث از امام موسی کاظم علیه السلام/پی دی اف ۹۷۳.۵۳ کیلوبایت
فایل نرم افزار چهل داستان و چهل حدیث از امام موسی کاظم علیه السلام/نسخه ورد ۱۱۰.۵۲ کیلوبایت


:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , ویژه نامه ها , ,
:: برچسب‌ها: نرم افزار/۳۰۵ حدیث از حضرت امام کاظم علیه السلام ,
تاریخ :
بازدید : 180
نویسنده : H O S S E I N I
روایت های شنیدنی درباره امام کاظم (ع)

عکس و متن تبریک ولادت امام موسی کاظم (ع) | 20 ذی الحجه

روایت های شنیدنی درباره امام کاظم (ع)

حجت الاسلام انصاریان

# زمان حجم دانلود پخش
 
۱ ۰۰:۰۵:۲۶ ۱.۹ MB دانلود  
 
۲ ۰۰:۰۴:۰۶ ۱.۴ MB دانلود  
 
۳ ۰۰:۰۳:۰۴ ۱.۱ MB دانلود  
 
۴ ۰۰:۰۰:۳۲ ۲۰۲ KB دانلود  
 
۵ ۰۰:۰۱:۴۰ ۵۰۵ KB دانلود


:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , ویژه نامه ها , ,
:: برچسب‌ها: روایت های شنیدنی درباره امام کاظم (ع) ,
تاریخ :
بازدید : 171
نویسنده : H O S S E I N I
جانسوز ترین ودلسوز ترین روضه ای که تاکنون شنیده ام حتما گوش کنید

10 دلنوشته کوتاه برای شهادت امام علی (ع)

نتیجه تصویری برای جداکننده متن محرم

طوفانی ترین روضه

 

نتیجه تصویری برای جداکننده متن محرم

 



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , ویژه نامه ها , ,
:: برچسب‌ها: جانسوز ترین ودلسوز ترین روضه ای که تاکنون شنیده ام حتما گوش کنید ,
تاریخ :
بازدید : 167
نویسنده : H O S S E I N I

عکس درباره شهادت حضرت رقیه

علی ربانی خلخالی

مرحوم آیة الله حاج میرزا هاشم خراسانى(متوفّاى سال ۱۳۵۲ هجرى قمرى) در منتخب التواریخ مى نویسد:عالم جلیل، شیخ محمّد على شامى که از جملة علما و محصّلین نجف اشرف است به حقیر فرمود: جدّ امّى بلاواسطه من، جناب آقا سید ابراهیم دمشقى، که نسبش منتهى مى شود به سید مرتضى علم الهدى و سن شریفش از نود افزون بوده و بسیار شریف و محترم بودند، سه دختر داشتند و اولاد ذکور نداشتند.شبى دختر بزرگ ایشان جناب رقیه بنت الحسین علیهماالسلام را در خواب دید که فرمود به پدرت بگو به والى بگوید میان قبر و لحد من آب افتاده، و بدن من در اذیت است ؛ بیاید و قبر و لحد مرا تعمیر کند.



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , ویژه نامه ها , ,
:: برچسب‌ها: حضرت رقیّه سلام الله علیها در اوراق تاریخ ,
تاریخ :
بازدید : 188
نویسنده : H O S S E I N I
ضیاءالصالحین

هر چند سپاه و لشکر جهنمی «عمر بن سعد بن ابی وقّاص» قریب به ۳۰ هزار نفر داشت، و از ابتدا پیروزی خود را در برابر معدود یاران امام حسین(علیه السلام) قطعی می دانستند، ولی امام حسین(علیه السلام) در بین یاران بهشتی و با وفای خود، افرادی به همراه داشت که صف های چند هزار نفری «عبیداللّه بن زیاد» را رسوا و خوار کرد، سربازانی که گاهاً سن و سال آنها به بیش از سه و چهار سال نمی رسید، ولی وجودشان لرزه بر سپاه تا دندان مصلح امویان می انداخت.

 



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , ویژه نامه ها , ,
:: برچسب‌ها: روضه ای به قدرت ۶۱ ریشتر ,
تاریخ :
بازدید : 180
نویسنده : H O S S E I N I

پوستر شهادت حضرت رقیه ادت حضرت رقیه

حضرت رقيه (س) كه بود؟

دخترم!

بگذار لب‌هاي چوب خورده‌ام امشب ميهمان بوسه‌اي باشد از پيشاني سنگ خورده‌ات؛ از گيسوي پريشان چنگ خورده‌ات؛ از شانه‌هاي معصوم تازيانه ديده‌ات؛ از صورت رنگ پريده سيلي خورده‌ات.

دختركم! نخواب! بگذار بابا بخوابد.

 



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , ویژه نامه ها , ,
:: برچسب‌ها: حضرت رقيه (س) كه بود؟ ,
تاریخ :
بازدید : 188
نویسنده : H O S S E I N I

فتح شام، فتح الفتوح رقیه (س)

اگر امروز کسی موحد است مدیون بت شکنی «رقیه» است / فتح شام، فتح الفتوح رقیه (س)

خداوند متعال یکتا و بدون شریک است و هیچ گاه  عبادت مشرکانه را برای خویش نپسندیده است. خشم خداوند همواره متوجه اقوامی است که به جای عبادت حق تعالی بت پرست هستند. از این رو خداوند این گمراهی را برنتابیده است و پیامبرانی را برای هدایت و برحذر داشتن از پرستش بت به سوی اقوام بشر مبعوث داشت و همه انبیا بدون هیچ استثناء از پرستش بت برحذر داشتند و هرگاه که توفیقی داشتند و قدرتی یافتند به از بین بردن بت‌ها مبادرت ورزیدند.



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , ویژه نامه ها , ,
:: برچسب‌ها: فتح شام، فتح الفتوح رقیه (س) ,
تاریخ :
بازدید : 2305
نویسنده : H O S S E I N I
لیست کامل پسوندهای دامنه کشورهای جهان

 



:: برچسب‌ها: fa , fa ,
تاریخ :
بازدید : 207
نویسنده : H O S S E I N I
ناامیدی، مذموم است

ناامیدی، مذموم است

آیات متعدّدی از قرآن شریف، یأس از رحمت خدا را جزو گناهان کبیره محسوب داشته و کار چنین افرادی را مذموم به حساب آورده است.

آن جایی که حضرت یعقوب، فرزندان خود را به جستجوی یوسف و برادر یوسف روانه می سازد، این گونه می گوید:

«یبَنِی اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِن یوسُفَ وَ أَخِیهِ وَ لَاتَایسُوا مِن رَّوْحِ اللَّهِ إِنَّهُ لَایایسُ مِن رَوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الکفِرُونَ؛ [1] ای فرزندانم، دنبالِ یافتن یوسف و برادرش بروید و از رحمت خداوند ناامید نشوید؛ همانا تنها افراد کافرند که از رحمت پروردگار ناامیدند».

در جای دیگر می فرماید:

«وَ مَن یقْنَطُ مِن رَّحْمَةِ رَبِّهِ إِلَّا الضَّالُّونَ؛ [2] فقط گروه گمراهانند که از رحمت خداوند مأیوس می باشند. »

«. . . وَانْ عُدْتُمْ عُدْنا. . . » «8»

توانایی، دو معنا دارد:

1- اگر شما راه بازگشت از گناه را در پیش گیرید، ما هم عذاب را از شما برمی داریم.

2- اگر شما راه طغیان و گردنکشی را بپیمایید و به راهی که خداوند آن را نمی پسندد بروید، ما هم عذاب را متوجّه شما می گردانیم. [3] که جمله ی:

جرعه ای از زلال قرآن، ج 1، ص: 36

«. . . وَ جَعَلْنا جَهَنَّمَ لِلْکفِرِینَ حَصیرًا»[4]

مؤید این موضوع می باشد؛ زیرا در این وقت است که افراد کافر بر اثر اعمال ناشایست خود، جهنّمی سوزان و زندانی تنگ و محصور برای خود تعبیه نموده و به مفاد آیۀشریفۀ«کلُّ امْرِی بِمَا کسَبَ رَهِینٌ»[5] هر کسی در گرو اعمالی است که انجام داده است و شخص کافر، عملی که مرضی خدا باشد، انجام نمی دهد و با کارهای ناپسند خود، خویش را در آتش جهنّم، محصور می گرداند. [6]

پی نوشت

 

[1]  يوسف/ 87

[2] حجر/ 56

[3]  ر. ك: مجمع‏البيان، ج 5- 6، ص 616

[4] سوره مبارکه اسرائ، آیه8

[5] طور/ 21

[6] مركز فرهنگ ومعارف قرآن، جرعه‏اى از زلال قرآن، 6جلد، موسسه بوستان كتاب - قم، چاپ: دوم، 1389.



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , قرآن شناسی , ,
تاریخ :
بازدید : 346
نویسنده : H O S S E I N I



:: برچسب‌ها: fa , عکس , fa ,
تاریخ :
بازدید : 417
نویسنده : H O S S E I N I

من خدا نیستم!

ژاپن تسليم شد، با دو ميليون كشته و یک كشور مخروبه! محاكمه امپراتور و پايان یا ابقای امپراتوري را بر عهده ژنرال مك آرتور گذاشته بودند.

آرتور درخواست كرد که با امپراتور دیدار کند. پاسخ ژاپني ها منفي بود. آرتور با عصبانیت گفت: 

"اين دستور ژنرال برنده به امپراتور بازنده است و ديدار بايد در دفتر من صورت بگيرد".

ژاپنی ها كوتاه آمدند و شروط را گفتند:

"امپراتور خداست و كس دیگری حق حضور در جلسه را ندارد، هيچ عكسي از ديدار گرفته نشود، و ژنرال اجازه دست دادن و لمس او را به خود ندهد".

امپراتور كه وارد شد، آرتور با او دست داد و به سمت عكاس نگهش داشت تا عكسي از او گرفته شود، امپراتور مقدسي كه ميليون ها نفر به خاطر او به كام مرگ رفته بودند حالا مثل کودکان مودب شده بود.

امپراتور مقابل آرتور تعظيم كرد و خواهش كرد به ملت او یک فرصت دوباره بدهد و فقط او را مجازات كند. آرتور پذیرفت كه امپراتوري بماند تا ملت ژاپن با احساس اتحاد و الهام از نماد سنتي امپراتور، دوباره برخيزد، در عوض امپراتور بايد فرداي آن روز به مردم ژاپن چند كلمه ساده را می گفت: 

"من خدا نيستم، من هيروهيتو هستم و بابت اشتباهاتم متاسفم!"

✅ @LawPol_UT



:: موضوعات مرتبط: حکایت , ,
:: برچسب‌ها: من خدا نیستم! ,
تاریخ :
بازدید : 312
نویسنده : H O S S E I N I

.سروش دستت رو بردار ،می خوام عکس رو ببینم.در همین حال صداي پدرم را شنیدم که گفت:بچه ها حاضر شید، می خوایم بریم.سرم را بلند کردم و نگاهی به صورت سروش انداختم و گفتم:شانس اوردي.از اتاق خارج شدم و کیفم را برداشتم .از عمو و زن عمو خداحافظی کردم .به طرف سروش که تازه از اتاقش بیرون امده بود رفتم.خیلی قاطع به صورتش نگاه کردم و گفتم:من دیدم اون عکس منه ولی تو گفته بودي سوخته.بعد بدون انتظار پاسخ به سوي در رفتم و از خانه عمو خارج شدیم .به خانه که رسیدیم بدون انکه لباسم را عوض کنم روي تخت نشستم تمام فکر و ذکرم روي عکس مانده بود .محال بود ان دختر کسی غیر از من باشد.مخصوصا رنگ موهایم که از دور مشخص و نمایان بود با همان بلوز زرشکی .همان عکسی بود که در خانه عمو گرفتیم .ان روز که عکس می گرفتیم به سمانه گفته بودم ،یادت باشه این عکس مال خودمه به کس دیگه اي نده .سروش که در کنار سمانه ایستاده بود گفت:همچین می گه هر کی ندونه فکر می کنه عکسش به چه درد ما می خوره ؟این عکس فقط به درد صاحبش می خوره و بس .سروش پس از چاپ عکسها گفت:نه به تو رسید نه به ما .عکس سوخته.اصلا نمی توانستم باور کنم این همان سروشی است که تا چند سال قبل می گفت:شانس آوردي تو قرون وسطی به دنیا نیومدي و گرنه



:: موضوعات مرتبط: رمان , ,
:: برچسب‌ها: رمان شراره , رمان ,
تاریخ :
بازدید : 220
نویسنده : H O S S E I N I

دانلود کتاب سیاحت غرب

 

سیاحت غرب: سرنوشت انسان پس از مرگ

داستان در کتاب: هنگامی که من جان به جان آفرین تسلیم کردم دیدم ایستاده‌ام و بیماری بدنی که داشتم ندارم وتندرستم و خویشان من دراطراف جنازه برایم گریه می کنند و من ازگریه آنها اندوهگینم



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , از عالم پس از مرگ چه خبر , ,
:: برچسب‌ها: سیاحت غرب: سرنوشت انسان پس از مرگ ,
تاریخ :
بازدید : 218
نویسنده : H O S S E I N I
پنج چیزی که انسان در لحظه مرگش می‌بینید؟

همه ما مطالبی را از سختی و ترسناک بودن زمان جان دادن شنیده‌ایم و اینکه هر فردی توان مقابله با آن را ندارد.

به گزارش گروه رسانه های خبرگزاری تسنیم، همه ما مطالبی را از سختی و ترسناک بودن زمان جان دادن شنیده ایم و اینکه هر فردی توان مقابله با آن را ندارد و شاید دلیل اصلی ترس از مرگ در بین ما انسان‌ها نیز ترس از رسیدن آن لحظه و رویارویی با اتفاقاتی باشد که قرار است در آن زمان رخ دهد.



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , از عالم پس از مرگ چه خبر , ,
:: برچسب‌ها: پنج چیزی که انسان در لحظه مرگ می‌بیند ,
تاریخ :
بازدید : 252
نویسنده : H O S S E I N I
روح انسان پس از مرگ چه چیزهایی را می‌بیند؟

مرگ از قوانین فراگیر جهان هستی است که طی آن روح آدمی از بدن جدا و وارد عالم برزخ (عالمی میان دنیای مادی و فرا مادی) می‌شود.

 مرگ سنتی همگانی و از قوانین فراگیر جهان هستی است که طی آن روح آدمی از بدن جدا و وارد عالم برزخ (عالمی میان دنیای مادی و فرا مادی) می‌شود. روح آدمی در آنجا به زندگی ابدی خود پس از مرگ تا روز قیامت ادامه می‌دهد.

 



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , از عالم پس از مرگ چه خبر , ,
:: برچسب‌ها: روح انسان پس از مرگ چه چیزهایی را می‌بیند؟ ,
تاریخ :
بازدید : 468
نویسنده : H O S S E I N I
بیانات در دیدار جمعی از مسئولان نظام جمهوری اسلامی

بیانات در دیدار جمعی از مسئولان نظام جمهوری اسلامی

بسم‌اللَّه‌الرّحمن‌الرّحیم‌

لازم است در درجه‌ی اول عید را به همه‌ی برادران و خواهران تبریک عرض کنیم. با اینکه از عید خیلی گذشته - پانزده شانزده روز - لیکن عید نوروز در واقع عید بهار است و فارغ از تعطیلات رسمی و رسومات و این چیزها، ایام عید در واقع ادامه دارد. امیدواریم ان‌شاءاللَّه سال جدید بر همه‌ی ملت ایران، بخصوص بر خدمتگزاران مردم در دستگاه‌های مختلف و در قوای سه‌گانه، سال مبارکی باشد. مبارک بودن سال هم به این است که خدای متعال به وسیله‌ی شما، برکات خودش را در این کشور، در این مرز و بوم، به این مردم خوب و مؤمن برساند. البته این، تلاشِ هدفدار و پرانگیزه از سوی من و شما را میطلبد. تلاش کنیم، ان‌شاءاللَّه وجودمان را برای مردم نافع کنیم.


:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , همگام با ولایت , ,
:: برچسب‌ها: بیانات در دیدار جمعی از مسئولان نظام جمهوری اسلامی ,
تاریخ :
بازدید : 278
نویسنده : H O S S E I N I

بیانات مقام معظم رهبری درباره هیاتهای رزمندگان اسلام

بسم الله الرحمن الرحیم

هیاتهای رزمندگان باید همت بگمارند تا هیئات مذهبی، سینه زنی و امثال این مجالس مذهبی، عزاداری را واقعا به معنای حقیقی کلمه به صورت کلاس درس در بیاورند. این حالت را ما الان کم می بینیم. به خصوص در هیاتها خیلی کم مشاهده می کنیم.



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , همگام با ولایت , ,
:: برچسب‌ها: بیانات مقام معظم رهبری درباره هیاتهای رزمندگان اسلام ,
تاریخ :
بازدید : 175
نویسنده : H O S S E I N I

سخنرانی امام خامنه ای در دیدار مسئولین هیاتهای رزمندگان اسلام

بسم الله الرحمن الرحیم

خیلی خوش آمدید برادران و خواهران عزیز، تشکیل هیاتهای رزمندگان یک کار صحیح و بجا بوده و انشاءالله بعد از این هم ادامه این حرکت کار بجای است.



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , همگام با ولایت , ,
:: برچسب‌ها: سخنرانی امام خامنه ای در دیدار مسئولین هیاتهای رزمندگان اسلام ,
تاریخ :
بازدید : 286
نویسنده : H O S S E I N I

در سالروز ولادت حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله علیها

بسم‌الله‌الرّحمن‌الرّحیم‌

تبریک عرض میکنیم این روز بزرگ را، این روز تاریخی و فراموش نشدنی در تاریخ را؛ ولادت زهرای اطهر را - که بحمدالله مصادف است با ولادت رهبر محبوب ما، امام ما، پیشوای ما (رضوان و رحمت خدا بر او) - به همه‌ی شما برادران عزیز، خواهران عزیز، مداحان اهل‌بیت و ستایشگران فضیلتهای بارز و برجسته‌ی در برترین آفریدگان الهی.


:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , همگام با ولایت , ,
:: برچسب‌ها: بیانات در دیدار جمعی از مداحان سراسر کشور ,
تاریخ :
بازدید : 304
نویسنده : H O S S E I N I

مشکلات سیاسی را حل کنید تا اقتصاد کشور جان بگیرد/ ریشه مسائل اقتصادی کشور در دعواهای سیاسی است

ریشه مشکلات اقتصادی کشور از کجاست؟

۱. مشکلات معیشتی، امروز چیزی است که آحاد مردم، همه آن را احساس می‌کنند؛ یک بخشی از مردم هم بشدّت و واقعاً زیر فشارند؛ گرانی هست؛ در مواد غذایی، گوشت، تخم‌مرغ، مرغ، بقیه‌ی چیزهای لازم در زندگی، اجاره



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , همگام با ولایت , ,
:: برچسب‌ها: ریشه مشکلات اقتصادی کشور از کجاست؟ ,
تاریخ :
بازدید : 164
نویسنده : H O S S E I N I
چرا مذاکره با آمریکا ضرر دارد؟

چرا مذاکره با آمریکا ضرر دارد؟

آمریکایی‌ها همیشه درخواست داشته‌اند با ما مذاکره کنند. حالا ما چرا مذاکره نمی‌کنیم؟... علّت، این است: آمریکایی‌ها فرمول مذاکراتی‌شان این است که می‌گویم:
۱. مذاکره اوّلاً در عرف سیاسی به‌معنای نشستن و حرف زدن و احوالپرسی کردن که نیست، مذاکره یعنی دادوستد... خب، آمریکایی‌ها چون متّکی هستند به قدرت نظامی و قدرت پولی و قدرت رسانه‌ای وقتی‌که با یک طرفی



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , همگام با ولایت , ,
:: برچسب‌ها: چرا مذاکره با آمریکا ضرر دارد؟ ,
تاریخ :
بازدید : 277
نویسنده : H O S S E I N I

 فاجعۀ عدم شناخت!

علامه جعفری فرمود:
سال ها قبل از انقلاب، كتابي در پاسخ به بعضي شبهات روز نوشته بودم. شیخ محمد صالح مازندرانی آن را خواند و پسنديد. پيام داد كه به شهر آن ها بروم تا به بهانه بزرگداشت من، مسائل روز اسلامي را تبليغ كنيم.
بليط قطار خريدم و سوار شدم. با خود گفتم اي كاش همسفر اهل علم و كتابي نصيبم شود تا با مباحثه، راه كوتاه شود. ديدم سيد معمم بلند قدي بسمت كوپه من مي آيد. چهره زيبا، لباس فاخر، ريش آراسته و عمامه مرتبي داشت.  گفتم خدا را شكر كه دانشمندي نصيب شد. شادمانيم ديري نپاييد. دهان كه باز كرد، دريافتم جز چند متر  پارچه عمامه، از دانش بهره اي ندارد.
به ايستگاه مقصد كه رسيديم جمعيت فراواني از متدينين با پلاكارد خوشامد، روي سكّو  منتظر بودند. مومنين به قطار ريختند. دو آخوند ديدند، من و سيد خوش بر و بالا! بدون لحظه اي ترديد، سيد را كول كردند و  با سلام و صلوات بطرف ماشين ها دويدند. به هر كس التماس كردم  كه مرا هم سوار كند و تا شهر برساند، قبول نكرد كه نكرد. گفتند آقا ما را براي بدرقه ملّاي دانشمند فرستاده. جاي اضافي نداريم و مسافر نمي بريم.
ماشين زيباي حامل آقا سيد در جلوي ده ها ماشين و ميني بوس مملو از مشايعين صلوات گو، راه افتاد و رفت.
به جان كندن، وسيله اي يافتم و خودم را به خانه ميزبان رساندم. دقايقي بود كه سيد به آقا رسيده بود و طرفين، تازه اصل ماجرا را فهميده بودند. خودم را معرفي كردم. آقا مرا كنار خود جاي داد و اكرام نمود . آن وقت، سر در گوشم كرد و  به مطايبه فرمود: 

آشيخ! مردم حق داشتند كه اشتباه گرفتند. آخر، اين هم سر و شكل و لهجه است كه تو داري؟ ملّا كه هيچ، به آدميزاد هم نمي ماني!
علامه جعفري قصه را تعريف مي كرد و خودش همراه ما مي خنديد. از يادآوري تحقيرهايي كه ديده بود، سر سوزني تكدر نداشت؛ تفريح هم مي كرد. در آن اتاق كوچك مملو از كتاب، در آن رداي ارزان كهنه، روحي عظيم خانه كرده بود. نور به قبرش ببارد.  استاد، آن روز ، يادمان داد كه عقل مردم به چشمشان است.
منبع:کتاب جاودان اندیشه،ص۲۳۹    امداد اندیشه



:: موضوعات مرتبط: حکایت , ,
:: برچسب‌ها: فاجعۀ عدم شناخت! ,
تاریخ :
بازدید : 125
نویسنده : H O S S E I N I

دانلود آهنگ احمد سلو به نام شوک

دانلود آهنگ احمد سلو به نام سیزده



:: موضوعات مرتبط: , , ,
:: برچسب‌ها: دانلود آهنگ احمد سلو به نام سیزده ,
تاریخ :
بازدید : 173
نویسنده : H O S S E I N I

احمد سلو فیک

دانلود آهنگ احمد سلو به نام شوک



:: موضوعات مرتبط: , , ,
:: برچسب‌ها: دانلود آهنگ احمد سلو به نام شوک ,
تاریخ :
بازدید : 240
نویسنده : H O S S E I N I

 دست نزن !!

يک سمينار خيريه در لندن در حال برگزاري بود. بيل گيتس به روي سن رفت و با ريتمي آرام شروع به دست زدن کرد. هر سه ثانيه يک بار.

بعد از چند دقيقه گفت: هربار که من دست مي زنم کودکي در آفريقا از گرسنگي جان می سپرد.

یکي از ميان جمع بلند می شود و فرياد می زند: خب،دست نزن !!



:: موضوعات مرتبط: حکایت , طنز , ,
:: برچسب‌ها: دست نزن !! ,
تاریخ :
بازدید : 257
نویسنده : H O S S E I N I

افشاگری روزنامه کیهان

اخبار ویژه 

پایگاه بصیرت

روزنامه کیهان **

پاسخ استاد مطهری (ره) به کج فهمی فرزند

علی مطهری ضمن نکوهش ادبیات آقای رئیسی نوشت: «جناب آقای رئیسی در ابتدای نطق خود در مراسم تنفیذ فرمودند: «شرط ادب و احترام در حکم تنفیذ از سوی رهبری انقلاب این بود که دست مبارک ایشان را می‌بوسیدم» از ایشان می‌پرسم این شرط را از کجا آورده‌اند درحالی که دست بوسی شائبه تملق و چاپلوسی دارد و حریت و استقلال رأی افراد را مخدوش می‌کند».


***********************************************



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , جهان سیاست , ,
:: برچسب‌ها: اخبار ویژه ۱۴ مرداد ,
تاریخ :
بازدید : 351
نویسنده : H O S S E I N I

چجوری می تونیم ایمیل هامون رو چک کنیم؟

زمان مطالعه : 3 دقیقه
اگر اخیرا ایمیل جدید دریافت کرده اید و اما هنوز موفق به چک کردن آن نشده اید، در این گزارش با آموزش چک کردن ایمیل در جیمیل و یاهو آشنا خواهید شد.


:: موضوعات مرتبط: موضوع , فناوری , ,
:: برچسب‌ها: آموزش چک کردن ایمیل , ترفند , فناوری , fa ,
تاریخ :
بازدید : 3078
نویسنده : H O S S E I N I

ویندوز 10 پرو

عرضه لایسنس و سی دی اورجینال ویندوز و آفیس

زمان مطالعه : 4 دقیقه
آی آر مایکروسافت استور به عنوان اولین فروشگاه ایرانی امکان خرید لایسنس و سی دی اورجینال ویندوز و آفیس مایکروسافت را با ارزان ترین قیمت برای هموطنان عزیز مقدور ساخته است.


:: موضوعات مرتبط: موضوع , فناوری , ,
:: برچسب‌ها: عرضه لایسنس و سی دی اورجینال ویندوز و آفیس , فناوری , کامپیوتر ,
تاریخ :
بازدید : 311
نویسنده : H O S S E I N I

کند شدن گوشی

دلایل کند شدن گوشی + راه حل سریع

زمان مطالعه : 6 دقیقه
با کند شدن گوشی، شاهد مشکلات پیاپی خواهید بود. از این رو به چه دلایلی ممکن است گوشی ما کند شود؟ آیا راه حل هایی در این زمینه وجود دارد؟


:: موضوعات مرتبط: موضوع , فناوری , ,
:: برچسب‌ها: هر آنچه که باید درباره کند شدن گوشی بدانید , فناوری ,
تاریخ :
بازدید : 350
نویسنده : H O S S E I N I

کالیبره باتری گوشی

کالیبره کردن باتری گوشی اندروید و آیفون

 1400زمان مطالعه : 5 دقیقه
اگر جدیدا باتری گوشی شما دچار مشکل خالی شدن سریع شارژ شده است، می توانید با استفاده از کالیبره کردن باتری، این مشکل را خیلی سریع رفع کنید.


:: موضوعات مرتبط: موضوع , فناوری , ,
:: برچسب‌ها: کالیبره کردن باتری گوشی چیست؟ , فناوری ,
تاریخ :
بازدید : 356
نویسنده : H O S S E I N I

ویرایش سریع pdf

ترفند کاربردی ویرایش سریع pdf

زمان مطالعه : 4 دقیقه
اگر یک یا چند فایل pdf دارید و وقت زیادی برای ویرایش آنها ندارید، در این گزارش با ترفند ویرایش سریع فایل های pdf بدون نصب نرم افزار آشنا خواهید شد.


:: موضوعات مرتبط: موضوع , فناوری , ,
:: برچسب‌ها: آموزش ویرایش سریع pdf , فناوری ,
تاریخ :
بازدید : 167
نویسنده : H O S S E I N I
کابل hdmi

برای همیشه بحث کلاه برداری در خرید کابل HDMI حل شد!

زمان مطالعه : 9 دقیقه
در بازار تنوع کابل hdmi زیاد شده و بعضی تفکرات اشتباه در مورد کلاهبرداری در بازار شکل گرفته که در این مقاله سعی کرده ایم به بررسی این موضوع بپردازیم تا دغدغه ی مشتریان را برطرف نمائیم.


:: برچسب‌ها: برای همیشه بحث کلاه برداری در خرید کابل HDMI حل شد! , فناوری , fa ,
تاریخ :
بازدید : 237
نویسنده : H O S S E I N I

قرآن مجيد توجه ويژه اى به تاريخ و سرگذشت امت ها و ملت هاى گذشته و پيامبران پيشين دارد و آيات مربوط به حوادث تاريخى، بخش قابل توجهى از قرآن مجيد را تشکيل مى دهد. اما به طور قطع نگرش قرآن به حوادث تاريخى و نيز شيوه ارائه و طرح آن ها با نگرش مورخان و شيوه وقايع نگارى رايج، و نيز هدف قرآن از طرح وقايع تاريخى، تفاوت دارد.



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , معلومات قرآنی , ,
:: برچسب‌ها: تاریخ در قرآن ,
تاریخ :
بازدید : 179
نویسنده : H O S S E I N I

image.jpeg

- قرآن مجيد درباره ابراهيم خليل (علیه السلام) مى گويد:
(واذ ابتلى ابراهيم ربّه بکلمات فأتمّهنّ قال انّى جاعلک للناس اماماً قال و من ذرّيّتى قال لاينال عهدى الظالمين) بقره/124
خداوند عزت ابراهيم را در چند مرحله آزمود ودر همه آن مراحل، ابراهيم خليل، آزمون را با سرفرازى طى کرد و بدين جهت خداوند او را به امامت و پيشوايى موحدان برگزيد.

 



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , معلومات قرآنی , ,
:: برچسب‌ها: بازنگرى تاريخ انبیاء در قرآن(حضرت ابراهیم) ,
تاریخ :
بازدید : 208
نویسنده : H O S S E I N I
باستان شناسي در تفسير قرآن

باستان شناسی و جغرافیای تاریخی قصص قرآن

اگر باستان‏شناسى در تفسير قرآن حاضر شود، جايى براى خرافات باقى نخواهد ماند.

اشاره:
استاد عبدالکريم بى‏آزار شيرازى قرآن‏پژوه معاصر در سال 1322 در شيراز متولد شد. مقدمات حوزه‏هاى دينى را در همان جا طى کرده و دروس خارج فقه را در قم و نجف‏اشرف، در محضر علماى بزرگ فرا گرفت. در سال 1353 به دريافت گواهى افتا و اجتهاد از وزارت علوم و آموزش نائل آمد و در سال 1354 رهسپار دانشگاه مک‏گيل کانادا شد و در انستيتو مطالعات اسلامى به تحصيلات دانشگاهى پرداخت و موفق به اخذ درجه A.M در رشته تاريخ و تمدن اسلامى شد.

وى از سال 1361 به تدريس در دانشگاه‏هاى ايران پرداخت و بانى و اولين استاد درس بررسى شکل‏گيرى تمدن‏هاى باستانى از نظر قرآن کريم در گروه آموزش باستان‏شناسى دانشگاه تهران بود. استاد از سال 1365 به معاونت پژوهشى دانشگاه الزهراء منصوب شد و از سال 1367 نيز رياست دانشکده الهيات و معارف اسلامى را به عهده داشت. وى در سال 1371 موفق به اخذ درجه استاديارى در رشته فقه و حقوق و در سال 1372 موفق به اخذ درجه دکترى در رشته علوم قرآن و حديث گرديد و اکنون نيز رياست دانشگاه مذاهب اسلامى را به عهده دارد. بى‏آزار شيرازى تاکنون بيش از 150 عنوان کتاب به رشته تحرير درآورده است از جمله: دوره تفسير کاشف (به زبان‏هاى فارسى و عربى)، دوره رساله نوين امام خمينى (ره) (به زبان‏هاى فارسى، انگليسى و اردو)، دوره رساله نوين فقهى پزشکى و... .
به بهانه تأليف کتاب ارزشمند ايشان: «باستان‏شناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن» - که در شماره پيشين گلستان قرآن معرفى شده است - ساعتى مهمان استاد بوديم.
مطالعه و باستان کاوى کتاب‏هاى مقدس از چه سابقه‏اى برخوردار است و چه عواملى باعث روى آوردن مردم و متخصصان به اين مباحث شده است؟

از زمان‏هاى قديم که کتاب تورات تدوين شد، همواره مسائل مطرح شده در مورد پيامبران در تورات مورد سوال دانشمندان و مردم بوده است. بيشتر اين پرسش‏ها حول موضوع افسانه‏هايى بود که توسط علماى يهود در متن عهد عتيق گنجانده شده بود. با پديد آمدن علم و دانش و گسترش اختراعات در اروپا و آمريکا بسيارى از افراد، ايمان خود را نسبت به کتاب‏هاى آسمانى و تاريخ انبيا از دست دادند. اين موضوع در کنار عوامل ديگر مبارزه با دين، زمينه‏هاى رخت بستن مذهب از جوامع غربى را فراهم کرد.

افسانه گونه بودن آموزه‏هاى کتب مقدس اين فرضيه را تقويت کرد که دين حاصل جهل و ناآگاهى مردم نسبت به پديده‏هاست که موجب دست يازيدن آنها به افسانه شده است. فرضيه، اين موضوع را القا مى‏کند که با ظهور علم نيازى به دين احساس نمى‏شود زيرا مى‏توان براى پديده‏هاى طبيعى دليل تجربى پيدا کرد.در چنين اوضاعى تعدادى از دانشمندان تصميم به تحقيق در مورد مطالب کتاب‏هاى مقدس گرفتند. طبعاً باستان‏شناسان - چون برخلاف مورخان با آثار واقعى سروکار دارند - مى‏توانستند کمک زيادى انجام دهند.

باستان‏شناسان با کشف واقعيت‏ها و بازسازى تاريخ، نتايج ارزشمندى براى شناخت گذشته به دست مى‏دهند.
افرادى مثل پروفسور «وولى» در بين‏النهرين به کاوش پرداختند تا بتوانند آثارى از شهرهاى پيامبران «تورات» را به دست آورند. به دنبال همين جست و جوها در غار قمران، توراتى کشف شد که متعلق به دوران قبل از ميلاد حضرت مسيح (ع) بود. اين موضوع تحول عظيمى در اروپا و آمريکا به وجود آورد. اين کتاب در مقايسه با تورات فعلى تفاوت‏هاى زيادى دارد که با مقايسه آنها مى‏توان نکات افسانه‏اى و واقعى را از يکديگر تفکيک کرد.
در حقيقت باستان‏شناسان به کمک تورات آمدند و توانستند بسيارى از مسائل اساسى و مهم را کشف کنند و ثابت کنند پيامبرانى همچون حضرت آدم (ع)، نوح (ع)، و غيره واقعاً وجود داشته‏اند.

 

باستان‏شناسى قرآنى از چه زمانى شروع شد؟

قرآن کريم به طور فشرده داستان پيامبران(ع) را آورده و در بسيارى از سوره‏ها اشاراتى به زندگانى پيامبران و امت‏هاى گذشته، دارد. اين اشارات متأثر از روش خاص قرآن - که قصدش اخذ نتايج کلى از داستان‏ها است - وارد جزئيات نشده است. طبيعى بود که مسلمانان با عطش فراوان، قصد به دست‏آوردن جزئيات اين داستان‏ها را داشتند. در اين ميان آنها ناگزير از مراجعه به دانشمندان يهودى مسلمان شده، بودند که در اين کارها تبحر و تجربه داشتند. دانشمندان يهودى صدر اسلام تمام آن چه در تورات افسانه‏وار آمده بود به مسلمين القا مى‏کردند و آنها هم اين واگويه‏ها را به عنوان تفسير و تأويل داستان‏هاى قرآن روايت مى‏کردند.

از مجموع اين گفتارهاى غلط، اسرائيليات قرآن پديد آمد. برخى از اين اسرائيليات کاملاً افسانه‏اى بود و ورود آن در تفاسير، اشکال‏هاى فراوانى پديد آورد. آميخته‏شدن اين مفاهيم با تفاسير اصيل قرآنى، بسيارى از محققان را بر آن داشت که سعى در پالايش آنها بنمايند. از جمله ابن خلدون که به شدت از اين مباحث انتقاد کرده است و شيخ محمدجواد مغنيه کتابى به نام اسرائيليات نوشت.
مسائل مربوط به تفسير قصص قرآن به خاطر اين موضوعات نيازمند کاوش و تحقيق بود. از قرن چهارم هجرى قمرى اخبارى در مجامع علمى انتشار يافت که بيان مى‏کند در برخى از مناطق، افرادى مانند ابودولف به کاوش‏هاى باستانى‏شناسى مى‏پرداختند.

البته شايد انگيزه اين افراد همانند باستان‏شناسان امروز نبوده و به عشق يافتن معادن و جواهرات بوده است. اما کارهايى هم به قصد کشف تمدن قديم و آثار باستانى انجام شده بود. پاره‏اى از اين آثار براى تحليل و نقد نقل قول‏ها و يا آثار مکتوب صدر اسلام در مورد قصص قرآنى به کار گرفته شده است. در ادامه اين کارها در عصر جديد مى‏توانيم به تحقيقات دکتر محمد بيومى باستان شناس مصرى و استاد دانشگاه اسکندريه در مورد داستان‏هاى قرآن اشاره کنيم. ساير دانشمندان از جمله محققان اردنى نيز کم و بيش کارهاى انفرادى انجام داده‏اند. دکتر ضبيان نيز در مورد غار اصحاب کهف و دکتر بوکاى در مورد جسد موميائى فرعون زمان حضرت موسى (ع) مطالعاتى انجام داده‏اند.
همه ترجمه‏ها و تفسيرها تاکنون بر مبناى تاريخ نظرى و احاديث و روايات بوده است. از سويى باستان‏شناسى تنها براساس شواهد مادى در مورد فرهنگ بشرى قضاوت مى‏کند. با اين شرايط، پژوهش‏هاى باستان‏شناسى با قوت علمى خود، تا چه حد مى‏تواند به تفسير و پژوهش‏هاى قرآنى کمک کند؟
به طور قطع زحماتى که باستان شناسان در مورد آثار انبيا متحمل شده‏اند، در فهم بهتر و بيشتر مطالب قرآنى و پى‏بردن بيشتر به عظمت انبيا کمک شايانى کرده است. تأثير اول اين که مطالعات آنها وجود واقعى انبيا را اثبات کرد.

بسيارى عنوان کردند که حضرت نوح (ع) يا حضرت ابراهيم (ع) اصلاً وجود نداشته‏اند و همه اين‏ها افسانه بوده است. باستان شناسان کشف کردند که اين‏ها وجود واقعى داشته‏اند.
کارکرد ديگر کاوش‏گران باستانى صحه گذاشتن بر مسائلى است که اعجاز علمى قرآن به شمار مى‏روند. خداوند در مورد فرعون فرمود: « فاليوم ننجيک ببدنک لتکون لمن خلفک ايةً...».

امروز جسد تو را به بلندايى مى‏آوريم و از دريا نجات مى‏دهيم براى آن که نشانه‏اى براى آيندگان باشد. امروزه باستان‏شناسان اجساد فراعنه را کشف کرده‏اند که از جمله آنها، فرعون زمان حضرت موسى(ع) است که در موزه مصر قرار دارد و تصوير آن در کتاب باستان‏شناسى در قرآن آمده است. اين اعجاز قرآن را نشان مى‏دهد که داستانش با نتيجه تحقيقات ديرين شناسان کاملاً منطبق است.

نکته ديگر بى‏اساسى بسيارى از اوهام پيرامون برخى از انبياست. در قديم فکر مى‏کردند حضرت آدم(ع) قد بسيار بلندى داشته است و روايت کرده‏اند قامت ايشان آن قدر بلند بوده که گرماى آفتاب وى را مى‏سوزانده پس خداوند قد او را کمى کوتاه‏تر نمود. حاصل اين تفکر آن بود که مقبره‏هاى ساختگى براى انسان‏هاى قديم همانند هابيل و قابيل به طول 100 متر ساخته‏اند. اين موضوع نشان دهنده ديد تخيلى آنها به مسائل بوده است.
باستان شناسان با کشف خانه‏هايى از انسان‏هاى اوليه که اندازه درگاه و سقف آن به اندازه انسان‏هاى امروزى است، خط بطلانى بر اين تفکرات نادرست کشيدند. مدائن صالح در شمال عربستان که در دل کوه تراشيده شده، نمونه‏اى از اين خانه‏هاست که ابعاد و اندازه‏هاى انسان‏هاى معمولى دارد.

نکته مهم ديگرى که بزرگى پيامبران را بيشتر نمايان مى‏کند اين است که مهاجرت‏هاى آنان از مراکز تمدن بشرى به سرزمين‏هاى لم يزرع و بى‏آب و علف بوده است. آنها به همراه اهل خود براى اطاعت از دستور خداوند و اصلاح تمدن بشرى حاضر به گذشتن از شهرهاى آباد و ثروتمند و آوارگى در واحه‏ها و بيابان‏ها شدند. تحقيقات ديرين‏شناسان اين موضوع را در مورد برخى از پيامبران ثابت کرده است. مثلاً حضرت ابراهيم(ع) از شهر اور - که از مراکز مهم تمدن قديم و پر از زرق و برق‏هاى مادى بوده - به سوى طبيعت وحشى عربستان مهاجرت کرده است. حضرت موسى(ع) از مصر - مهد فرهنگ بشرى - به سوى صحراى سينا مهاجرت مى‏کند، نوح (ع) و ساير پيامبران هم همين طور. اين مسائل، بزرگى اين انسان‏ها و عمق توکل و ايمان و اعتقاد آنها را نشان مى‏دهد.

همانطور که در کتاب خود اشاره کرده‏ايد، يکى از آثار پيامبران، انتشار فن‏آورى، دانش و فرهنگ به نقاط مختلف جهان بوده است و مستحضريد که اين موضوع از لحاظ چگونگى انتقال و گسترش در دوره‏هاى مختلف باستان‏شناسى بسيار مهم است. لطفاً در اين مورد توضيح بيشترى بفرماييد.

اغلب مردم وقتى وضعيت فعلى فرهنگى جهان را مى‏بينند تصور مى‏کنند که مذهب رو در روى علم ايستاده و مانع پيشرفت آن مى‏شود. براى آنها تعجب‏آور است که بگوئيم پيامبران آورنده تمدن صحيح بوده‏اند. در کتاب طلوع و غروب تمدن‏ها و نيز در يکى از جلدهاى تفسير کاشف در سوره اعراف آورده‏ايم که پيامبران به وسيله مبارزه مستمر با تمدن‏هاى باطل انديش و بى‏هويت، راه گسترش و اشاعه فرهنگ صحيح را هموار نموده‏اند.
نکته بسيار مهمى که در قرآن کريم نيز مى‏توانيم آن را به وضوح مشاهده کنيم اين است که بيشتر انبيا در زمانى مبعوث شده‏اند که تمدن‏ها رو به فساد و تباهى مى‏رفته و کار آنها غلبه بر ساير تمدن‏ها بوده است. قرآن مى‏فرمايد قوم حضرت نوح (ع) افرادى بودند که کور کورانه عمل مى‏کردند و اين کار آنها را تقليد عميق به معناى کورکورانه ناميده است.
همين طور در زمان حضرت ابراهيم (ع) تمدن بشرى به سوى بت‏پرستى و ستاره‏پرستى کشيده شده بود و ابراهيم خليل‏اللّه(ع) مبارزه‏اى عظيم عليه اين تمدن مادّى و کفرآميز آغاز کرد و جهان را به سوى وحدانيت سوق داد. حضرت لوط (ع) براى اصلاح قومى مى‏رود که در اوج انحراف جنسى به سر مى‏بردند و سرانجام نيز نابود شدند.

در ترويج و اصلاح علوم نيز انبيا نقش بى‏بديلى داشتند، ابراهيم (ع) چندين سال در مصر نجوم تدريس مى‏کرد و چون اين علم در خدمت شرک و ستاره‏پرستى قرار گرفته بود، آن را از چنگال بى‏دينان نجات داد. اين چنين بود که علم ستاره‏شناسى در مصر به حد کمال رسيد و دست‏آوردهاى فراوانى براى بشر به همراه آورد.
در قرآن مى‏خوانيم که حضرت يوسف (ع)، با علم الهى خود ارائه دهنده يک طرح بلند مدّت اقتصادى جهت کاهش تبعات خشکسالى در مصر گرديد. در همان داستان حضرت يوسف (ع) درس‏هاى فراوان ديگرى از ساير موضوعات علمى وجود دارد. قرآن در مورد حضرت داود(ع) و حضرت سليمان (ع) نيز اشاره به اهتمام آنها در گسترش صنعت ذوب فلزات مى‏کند. ولقد اتينا داود منا فضلاً ياجبال اوّبى معه والطير والنّا له الحديد همين موضوع را باستان‏شناسان کشف کرده‏اند که در زمان زندگى حضرت داود (ع) صنعت زره‏سازى بسيار رايج بوده است. هم چنين کاوش‏ها از رونق فراوان صنايع مسى در زمان حضرت سليمان (ع)، خبر مى‏دهد که اين موضوع نيز منطبق با آيات قرآنى است.

در حوزه علوم انسانى نيز بزرگ‏ترين درسى که از پيامبران به جا مانده است، قضاوت صحيح ميان مردم است. در علم سياست و کشوردارى هم متون کهن نشان‏گر پيشرفته بودن حکومت پيامبران نسبت به حکم‏رانان هم عصر خود مى‏باشد.
نمونه بارز، پيامبر اسلام (ص) است که با نامه نگارى‏هاى خود به کشورهاى جهان پايه‏گذار يک فرهنگ جهانى مى‏شود. در واقع بايد باستان‏شناسى را دنبال کنيم تا با کمک اين علم بتوانيم تاريخ واقعى اسلام را بازسازى کنيم. به عنوان مثال باستان‏شناسان، خانه پيامبراسلام(ص) و حضرت خديجه (س) را کشف کرده‏اند که اين کشف مى‏تواند روشن‏کننده بسيارى از مسائل باشد.
با عنايت به اين که رشته تحصيلى و تخصصى شما در دانشگاه، باستان‏شناسى نبوده است، چگونه و بنابر چه ضرورتى به باستان‏شناسى قرآن روى آورديد، آيا پژوهشگر ديگرى نيز در اين موضوع کار کرده است؟
بخشى از تحصيلات من در دانشگاه مک گيل mc.Gill کانادا بوده است. در اين دانشگاه به مسأله تاريخ تمدن اسلام اهميت فراوانى مى‏دهند و بيشترين وقت مطالعاتى خود را روى اين موضوع قرار مى‏دهند.
مطالعاتى در دانشگاه mc.Gill در اين حوزه انجام داده‏ام و اين موضوع در کنار علاقه به آثار باستانى پيامبران موجب شد تا بتوانم اطلاعات مناسبى گردآورى کنم. از سوى ديگر، آثار باستانى تعداد زيادى از کشورهاى اسلامى را مشاهده کرده‏ام؛ از جمله در عراق، مصر، اردن، ترکيه، سوريه و روى بناها و آثار تمدن قديم پيامبران تحقيقات زيادى انجام داده‏ام.
متأسفانه پس از انقلاب يک ديدگاه افراطى رواج يافت که برخى مى‏گفتند باستان‏شناسى در خدمت پادشاهان است و لزومى به گسترش و ترويج آن نداريم. در مقابل برخى از دوستان ما گفتند که تاريخ به طور کامل متعلق به شاهان نبوده است بلکه پيامبران نيز در روند آن تأثير فراوانى داشته‏اند. لذا مى‏توانيم باستان‏شناسى را در خدمت شناسايى آثار پيامبران نيز قرار دهيم.
در همان دوران گروهى که فکر مى‏کردند پيامبران نقشى در شکل‏گيرى مدنيت نداشته‏اند، با مشاهده کتاب طلوع و غروب تمدن‏ها به اين نکته رسيدند که سفيران وحى الهى نقشى عظيم و غيرقابل انکارى در برپايى و اصلاح تمدن‏ها داشته‏اند.
لذا حاصل مطالعات بنده در اين کتاب را به عنوان سرفصل درسى به نام بررسى تکوين تمدن باستانى توسط پيامبران در شوراى عالى انقلاب فرهنگى به تصويب رساندند. چندين سال اين مبحث را در دانشگاه تهران براى دانشجويان باستان‏شناسى، تدريس مى‏کردم. بسيارى از دانشجويان، پايان‏نامه‏هاى خود را در اين موضوع نوشتند و آن را گسترش دادند. پس از آن به پيشنهاد برخى از عزيزان از جمله دکتر احمدى در سازمان انتشاراتى سمت کتاب باستان‏شناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن کريم را - که حاصل چند سال تدريس در دانشگاه تهران بود - به نگارش درآوردم.
کتاب جديد خود را تا چه حد منطبق بر اصول باستان‏شناسى و راهبردهاى تجربى ارزيابى مى‏کنيد و چه ويژگى‏هاى خاصى براى آن قائل هستيد؟ و چگونه شما خود را هماهنگ با فضاى کار باستان‏شناسى نموديد؟
محور کار ما قرآن کريم و آثار پيامبرانى است که در قرآن به صورت يک امر واقعى و نه تاريخى بيان شده است. در کنار آن، از زحماتى که دانشمندان گذشته همچون دکترجان الدر نويسنده کتاب باستان‏شناسى کتاب مقدس يا چند کتابى که درباره تورات کشف شده از غار قمران نوشته شده و نيز کتاب‏هاى دکتر محمد بيومى و بسيارى ديگر از کتاب‏هاى باستان‏شناسان استفاده کرده‏ام.
حتى از تصاوير ترسيمى پروفسور وولى از شهر اور قديم، نينوا يا بابل هم استفاده کرده‏ام. ما با وجود اين که از زحمات ديرينه شناسان استفاده کرده‏ايم، به دنبال آن‏چه باستان شناسان براى کارهاى علمى خود دارند، نبوده‏ايم و بيشتر هدف ما کشف مطالب قرآن کريم بوده است. نمايندگان فرهنگى سوريه و اردن هم همکارى قابل تقديرى با بنده داشتند و حتى شخص وزير فرهنگ و هنر سوريه اطلاعات و آثارى فرستادند. در داخل کشور نيز افرادى چون دکتر آينه‏وند با در اختيار نهادن چند جلد کتاب به ما کمک کردند.
شخصاً سفرهاى فراوانى به کشورهاى مختلف داشته‏ام که در اين سفرها بيشترين علاقه من مشاهده آثار باستانى بوده است. به هر جا رفتم سعى کردم عکس و کتاب جمع‏آورى کنم. اين کار را از 30 سال قبل آغاز کرده‏ام.
وقتى که کار باستان‏شناسى داستان‏هاى قرآن را آماده کرديم متوجه شديم که نياز به نقشه‏هاى جغرافيايى تاريخى داريم. لذا با استفاده از نقشه‏هاى جغرافيايى مکان‏هاى مورد نظر و محل وقوع حوادث و رويدادها را مشخص کرده‏ايم. بسيارى از مناطق باستان‏شناسى محل وقوع حوادث و رويدادها را مشخص کرده‏ايم. بسيارى از مناطق باستان‏شناسى در قرآن نياز مبرمى براى مشخص شدن بر روى نقشه داشته است زيرا مفسران، مکان‏هاى متعددى را براى مناطق بيان کرده‏اند که اين موضوع مطالعه کننده را گمراه مى‏کند.

مثلاً در مورد محل غار اصحاب کهف 6 نقطه ذکر شده است که بسيارى از آنها با واقعيت تطابق ندارد. با وجود نقشه کار ما خيلى ساده مى‏شود که بتوانيم مکان واقعى اين غار را پيدا کنيم.
يکى از چيزهايى که براى اولين بار در کتاب روشن کرده‏ايم مکان مجمع‏البحرين ديدارگاه حضرت موسى(ع) و حضرت خضر(ع) است. در تفسيرها و کتاب‏ها، پنج يا شش نقطه را به عنوان مجمع‏البحرين قلمداد کرده‏اند اما در اين نقشه نشان داده‏ايم جاهاى خيلى دوردست نمى‏توانسته محل ملاقات باشد.
مستحضريد که دولت عربستان اخيراً اقدام به کاوش‏هايى در خانه رسول اکرم(ص) نموده است که در کنار جذابيت و ارزش‏هاى تاريخى آن براى مسلمانان، مى‏تواند باعث جذب زائران و گردشگران شود. از سويى در کشور ما در حريم برخى از اماکن متبرکه، از جمله در حريم حرم مطهر امام رضا(ع) اقدام به حفارى با عنوان طرح توسعه حرم شده است و بقاياى تاريخى اين مجموعه که در لايه‏هاى زيرين آن واقع است با اجراى طرح کاملاً نابود شده است. به نظر شما چه سياستى بايد در قبال حفظ ارزشهاى تاريخى اماکن متبرکه در پيش گرفته شود؟
طبيعى است در بسيارى جاها به خاطر بى‏اطلاعى، کارهايى صورت گرفته است. در حالى که اين مناطق صفحاتى از آيات خداوند هستند که بايد مورد محافظت قرار گيرند. اين معضل متأسفانه در بسيارى از کشورهاى اسلامى ديده مى‏شود که نسبت به حفظ داشته‏ها و آثار باستانى بى‏اهميت هستند.
در عربستان به خاطر اعتقادات خاص خود اماکن متبرکه را مورد تکريم قرار نمى‏دهند اما اين آثار را با هزينه‏هاى گزاف حفظ مى‏کنند. حتى خانه اميرالموءمنين(ع) و محل ولادت حضرت فاطمه (س) در بيت رسول اللّه(ص) را محافظت نموده‏اند. در شمال عربستان با تأسيسات بسيار مفصلى مدائن صالح را حفظ نموده‏اند. در قرآن کريم نيز حفظ آثار باستانى مورد تأکيد است. در سه فراز از قرآن مى‏فرمايد سيروا فى‏الارض که اشاره به عمق زمين مى‏نمايد و اين نکته بسيار ظريفى است.

در کتاب خود با وجود پرداختن به بحث پيامبران يا تمدن‏هاى باستانى مورد اشاره در قرآن کريم با وجود اشارات دقيق به تقدم و تأخر زمان حيات پيامبران جدول و ترتيبى براى گاه‏نگارى يا کرونولوژى دوره حيات پيامبران ارائه نداده‏ايد. چيزى که هميشه در مطالعات باستان‏شناسى ضرورى است، ضمن اين که سرانجام دانش باستان‏شناسى از چنين اقدامى ناگزير است. به نظر مى‏رسد براى علمى‏تر کردن ذهنيت مردم، بايد حوادث و وقايع را در ظرف زمانى مشخص ارائه کنيم. چرا جدول دوره‏هاى تاريخى در کتاب شما جايى ندارد؟
در برخى از جاها به صورت پراکنده تا حدودى اين کار را انجام داديم و تحقيقات مورخان، پيرامون موضوعاتى از جمله دوره تاريخى حضرت ابراهيم (ع) را درج نموده‏ايم. اما مبناى کار ما براساس مکان‏ها بوده است و نه زمان‏ها. لذا مباحث را بر مبناى ترتيب اماکن باستانى آورده‏ايم. بايد به اين نکته نيز اشاره کنم که قرآن کريم به مسائل زمانى نپرداخته و اصولاً خارج از محدوده زمان و مکان است. کتاب مقدس اسلام پيامبران را در قفس زمان و مکان گرفتار نمى‏کند و چون اساس کار ما قرآن کريم است، مسائل تاريخ پيامبران را از اين ديدگاه نگاه نکرده‏ايم.
به اين موضوع توجه داشته‏ام که در مورد حضرت ابراهيم (ع) که از سويى پدر بنى‏اسرائيل و از سويى پدر بنى‏اسماعيل بوده‏اند، چنين کارى انجام دهيم. ولى اين مسأله که گفتيد آنها را به صورت زمان‏بندى مرتب کنيم، متأسفانه تاريخ‏نگارى دقيقى که بر روى آن کار شده باشد نداريم. اما مى‏توانم بگويم به يک ترتيب کلى اشاره کرده‏ام و شايد هم جاى آن داشته است که به صورت گاه‏نگارى آن را ارائه نمايم.
در کتاب خود به استرو مردخاى اشاره کرده‏ايد و اين که ايشان پيامبر بوده‏اند، با وجود اين که آرامگاه منسوب به ايشان و برخى پيامبران ديگر در ايران قرار دارد، بسيارى از افراد اين موضوع را نمى‏دانند. چه طور تعداد پيامبران هنوز نامکشوف مانده است؟
قرآن، خود بيان مى‏کند که بسيارى از پيامبران را نام نبرده است و خداوند به اين نکته اشاره مى‏کند که نام نبردن از آنها دليل بر نبودن نيست. بسيارى از آنها به دليل هم زمانى با پيامبران مشهورتر، گمنام باقى مانده‏اند که به هر حال با تحقيق و کاوش وسيع‏تر مى‏توان نتايج مناسبى در اين مورد به دست آورد.
با توجه به اين که در سال‏هاى اخير دانشگاه‏هاى زيادى به آموزش باستان‏شناسى در مقاطع مختلف تا دکترى روى آورده‏اند، چه حوزه‏هايى از فرهنگ و تمدن باستانى را براى مطالعات تخصصى علاقه‏مندان توصيه مى‏فرمائيد؟
آن چه مسلّم است در قرآن کريم گنجينه‏هاى فراوانى در مورد اهميت باستان‏شناسى وجود دارد. قرآن کريم نمى‏گويد کتاب تاريخ بخوانيد بلکه مى‏گويد: « سيروا فى‏الارض». و امام علی(علیه السلام) در نهج‏البلاغه مى‏گويد: در آثار پيشينيان سياحت کرده‏ام. آثار باستانى، نشانه‏هاى مورد نظر خداوند هستند.

صرف مطالعه داستان پيامبران در قرآن شايد بتواند اطلاعى اجمالى به دست دهد اما تحقيقات باستان‏شناسى پيرامون آن، بهره‏هاى بسيار بيشترى براى ما خواهد داشت. مثلاً داستان حضرت يونس (ع) را داريم. اما اگر در مورد شهر تاريخى نينوا تحقيق کنيم نکات بسيار جالب توجهى را خواهيم فهميد.

براى آخرين سوال، فکر مى‏کنيد آيا روزى مى‏شود که به عنوان يک ضرورت شاهد استناد مفسران به نتايج مطالعات و کاوش‏هاى باستان‏شناسى تمدن‏ها و فرهنگ‏هاى باستانى مورد اشاره در قرآن باشيم؟
اين موضوع در تفاسير جديد رعايت شده است. مثلاً مودودى در تفهيم القرآن خود نقشه‏هاى جغرافيايى - تاريخى رسم مى‏کند. يا در تفسير الميزان مرحوم علامه طباطبائى راجع به ذوالقرنين، انتساب آن را به کوروش براساس يافته‏هاى ديرين‏شناسى ترجيح مى‏دهد. اميدوارم حضور دانش کاملاً منطبق بر واقعيت باستان‏شناسى در حوزه‏هاى علوم دينى و قرآن موجب شود اسرائيليات و باورهاى راه يافته از سوى اهل کتاب از تفاسير و روايات قرآنى رخت بر بندد.

 

نویسنده: قدير افروند

منابع: 

مجله گلستان قرآن خرداد 1381 - ش117

منبع اصلی: 

مرکز بین المللی قرآنی جوانان



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , معلومات قرآنی , ,
:: برچسب‌ها: باستان شناسي در تفسير قرآن ,
تاریخ :
بازدید : 175
نویسنده : H O S S E I N I

اطلاعات عمومی

قرآن کتاب مقدس دین اسلام است و در باور مسلمانان سخنان خداست که به صورت وحی از سوی او توسط جبرئیل بر پیامبر اسلام، محمد بن عبدالله، نازل گردیده‌است. مسلمانان، قرآن را بزرگترین معجزهٔ محمد و روشن‌ترین دلیل بر پیامبری او می‌دانند.

قرآن اصلی‌ترین منبع وحی در اسلام به‌شمار می‌آید و به زبان عربی است. کلمهٔ قرآن در لغت به معنی «قرائت کردن» و «خواندن» است و مسلمانان معمولاً به آن با عناوینی مانند «قرآن کریم» و «قرآن مجید» اشاره می‌کنند.

اطلاعات عمومی و سوالات قرآنی

۱. تعداد سوره های قرآن؟ ۱۱۴

۲. تعداد جزء های قرآن؟ ۳۰

۳. طولانی ترین سوره قرآن؟ دومین سوره، بقره.

۴. کوتاه ترین سوره قرآن؟ صدوهشتمین سوره، کوثر.

۵. طولانی‌ترین آیه قرآن؟ آیه 282 سوره البقره.

۶. بهترین شب که قرآن به آن اشاره کرده است؟ شب قدر.

۷. بهترین ماه که در قرآن ذکر شده است؟ ماه رمضان.

۸. بزرگترین حیوان که در قرآن آمده است؟ فیل.

۹. کوچکترین حیوان که در قرآن آمده است؟ پشه.

۱۰. قلب قرآن یا ریحانه القرآن ؟ یس .

۱۱. سوره‌ای که به نام یکی از حکما است؟ لقمان.

۱۲. سوره‌ای که در آن فقط یک کسره وجود دارد؟ اخلاص.

۱۳. سوره‌ای که به نام یکی از فلزات می‌باشد؟ حدید.

۱۴. آیات سجده تلاوت چند تا آیه است؟ 15

۱۵. کدام سوره بدون بسم‌الله است؟ توبه

۱۶. کدام سوره دارای دو بسم الله می‌باشد؟ نمل

۱۷. عروس قرآن؟ الرحمن.

۱۸. سوره‌ای که معادل یک سوم قرآن است؟ اخلاص

۱۹. سوره‌ای به نام یکی از روزهای هفته؟ جمعه.

۲۰. چند سوره با قل شروع می‌شود؟ (۵) کافرون، اخلاص، فلق، ناس، جن .

۲۱. سوره‌ای که در تمام آیات آن کلمه الله وجود دارد؟ مجادله.

۲۲. سوره‌ای به نام یکی از میوه‌ها؟ تین.

۲۳. سوره‌ای به اسم یک حکومت یا کشور؟ روم.

۲۴. معوذتین شامل کدام سوره‌هاست؟ فلق و ناس.

۲۵. دو سوره که اگر نامهایشان را برعکس بخوانی باز هم همانست؟ لیل و تبت.

۲۶. سبع المثانی کدام سوره است؟ حمد.

۲۷. زهراوین کدام سوره‌هاست؟ بقره و آل عمران.

۲۸. سوره ای‌ که تمام آیاتش با حرف د تمام می‌شود؟ اخلاص.

۲۹. سوره ای که تمام آیاتش با حرف سین تمام می‌شود؟ ناس.

۳۰. سوره‌ای که از اخلاق و ادب سخن میگوید؟ حجرات.

۳۱. چند سوره نام‌هایشان متشکل از یک حرف است؟ ۳ سوره: ص، ق، ن.

۳۲. شخصی که با ثروت زیاد مشهور است ؟ قارون.

۳۳. در کدام سوره یک آیه ۳۱ بار تکرار می‌شود؟ الرحمن.

۳۴. آیه الکرسی در کدام سوره است؟ بقره.

۳۵. آیه‌ ای که با عکس خواندن آن هم تغییر نمی‌کند؟ ربک فکبر .

۳۶. نام چند پیامبر در قرآن ذکر شده است؟ ۲۶ پیامبر.

۳۷. آیه استرجاع که مصیبت زده می‌گوید چیست؟ انالله و انا الیه راجعون.

۳۸. اولین آیه نازل شده؟ إقرء باسم ربک الذی خلق .

۳۹. پیامبری با لقب صفی الله؟ حضرت آدم (ع).

۴۰. پیامبری با لقب خلیل الله؟ حضرت ابراهیم (ع).

۴۱. پیامبری با لقب ذبیح الله؟ حضرت اسماعیل (ع)

۴۲. پیامبری با لقب کلیم الله؟ حضرت موسی (ع).

۴۳. پیامبری با لقب روح الله؟ حضرت عیسی (ع).

۴۴. پیامبری با لقب حبیب الله؟ حضرت محمد (ص).

۴۵. تنها زنی که نام او در قرآن ذکر شده؟ مریم.

۴۶. زنان کدام پیامبران کافر بوده و به شوهرشان خیانت کردند؟ نوح و لوط.

۴۷. زن کدام کافر ملعون به راه پیامبر خار می‌انداخت؟ ابولهب و اسم زن او ام جمیل.

۴۸. اولین زنی که مسلمان شد؟ حضرت خدیجه رضی الله عنها.

۴۹. پیامبری که در نوجوانی بتها را شکست؟ حضرت ابراهیم (ع).

۵۰. پیامبری که در شکم ماهی چندین روز زنده ماند؟ حضرت یونس (ع).

۵۱. چند سوره به اسم پیامبران است؟ ۶ سوره : یونس، محمد، نوح، هود، یوسف، ابراهیم، علیهم الصلاه و السلام.

۵۲. پیامبری که بدون اینکه صلیب شود به آسمان رفت و بجایش کسی دیگر از کافران صلیب شد؟ حضرت عیسی (ع).

۵۳. نام رسول اکرم صلی الله علیه وسلم چند بار در قرآن ذکر شده؟ ۴ بار.

۵۴‌. پیامبری که بدون پدر، و پیامبری که بدون پدر و مادر به دنیا آمد؟ حضرت عیسی(ع).و حضرت آدم (ع).

۵۵. پیامبری که با حیوانات حرف می‌زد؟ حضرت سلیمان (ع).

۵۶. پیامبری که پسر او از او اطاعت نکرد و در آب غرق شد؟ حضرت نوح و اسم پسرش کنعان است.

۵۷. پیامبری که در صبر مثال زده می‌شود؟ حضرت ایوب (ع).

۵۸ .زبور به کدام پیامبر نازل شد؟ حضرت داود(ع).

۵۹. پیامبری که خداوند متعال به او ریاضیات و نجوم آموخت و اولین بار خیاطی کرد و خط نوشت؟ حضرت ادریس (ع).

۶۰. در کدام سوره آمده که عیسی (ع) آمدن حضرت محمد (ص) را بشارت داده است؟ سوره صف.

۶۱. نصف قرآن کدام کلمه می‌باشد؟ ولیتلطف .

۶۲. به مادر کدام پیامبر وحی نازل شد؟ حضرت موسی (ع).

۶۳. نامهای‌ ظالمین که در قرآن مذکور است؟ جالوت، هامان،

توضیحات تکمیلی آیات سجده :

در قرآن مجید، آیاتی وجود دارد که به آیات سجده نام‌‌گذاری شده‌اند. و آن آیات، آیاتى هستند که خواندن، یا گوش دادن، و یا شنیدن آنها سبب وجوب یا استحباب سجده می‌شود، اما نوشتن یا مشاهده و نگاه به آیات نوشته شده، همچنین تصور و خطور کردن این آیات به ذهن سبب وجوب یا استحباب سجده نمی‌شود.

مجموع این آیات، پانزده آیه است که سجده در چهار آیه، واجب و در یازده آیه مستحب است.

آیات عزائم ( 4 سوره که دارای سجده واجب هستند )

چهار آیه‌ای که دارای سجده واجب هستند به آنها «عزائم» یا «آیات عزائم» گفته می‌شود. این آیات عبارت‌اند از: 1. آیه پانزدهم سوره سجده (الم تنزیل)؛ 2. آیه سی و هفتم سوره فصلت؛ 3. آیه شصت و دو سوره نجم، 4. آیه نوزدهم سوره علق.
هر گاه انسان تمام این آیات را بخواند یا بشنود یا گوش دهد، سجده بر او واجب می‌شود، ولی با خواندن بخشی از آیه حتی لفظ سجده، سجده بر او واجب نمی‌شود.

اما یازده آیه‌ای که دارای سجده مستحب هستند عبارت‌اند از: 1. آیه دویست و شش سوره اعراف؛ 2. آیه پانزدهم سوره رعد؛ 3. آیه چهل و نهسوره نحل؛ 4. آیه صد و نه سوره اسراء(بنى اسرائیل)؛ 5. آیه پنجاه و هشتسوره مریم؛ 6. آیه هیجده سوره حج؛ 7. آیه هفتاد و هفت سوره حج؛ 8. آیه شصت سوره فرقان؛ 9. آیه بیست و شش سوره نمل؛ 10. آیه بیست و چهارسوره ص؛ 11. آیه بیست و یک سوره انشقاق



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , معلومات قرآنی , ,
:: برچسب‌ها: اطلاعات عمومی و دانستنی زیبا از قرآن مجید ,
تاریخ :
بازدید : 232
نویسنده : H O S S E I N I

پژوهش های قرآنی و روی کردهای جدید تفسیری در نظرخواهی از استادان حوزه و دانشگاه

به راستی راز مانایی قرآن چیست که در گسترهِ تاریخ، اندیشه های بلند آن فرو نکاسته و سیطرهِ نفوذ و قدرت آن فزاینده بوده است. بی شک می توان گفت: این کتاب که سرچشمه بالندگی و اندیشه ورزی است و بن مایه ها و اساس تمدن اسلا‌می بر پایه آموزه های آن استوار گشته است، همواره، همگان را به تفکر و تعقل فراخوانده و راههایی برای نگرش ها و تفسیرهای ژرف کاوانه در ساحت های گونه گون گشوده است تا نگاه تشنه و جست وجوگر اندیشمندان را سیراب کند.



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , معلومات قرآنی , ,
:: برچسب‌ها: پژوهش های قرآنی و روی کردهای جدید تفسیری در نظرخواهی از استادان حوزه و دانشگاه ,
تاریخ :
بازدید : 266
نویسنده : H O S S E I N I
هامان و ادعای خطای تاریخی در قرآن!

https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcS1ZAoA3buDjF0bebsoLfYjcC8ivIJJgxxhYQ&usqp=CAU

هامان و ادعای خطای تاریخی در قرآن!

چكيده

از زمان نزول قرآن تاكنون مخالفان اسلام كوشيده اند تا آن را ساخته ذهن بشر و برگرفته از منابع پيشين معرفي كنند. فرضيه اقتباس داستان هاي قرآن از متون اديان گذشته يكي از زمينه هاي فعاليت خاورشناسان بوده است. آنها علاوه بر اتهام اقتباس، گاهي پيامبر را به خطاي تاريخي نيز متهم كرده اند. حكايت هامان از اين دست است.

مدعيان خطاي تاريخي قرآن برآن اند كه پيامبراكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) بر اثر سوء برداشت از منابع يهودي، هامان وزير خشايارشا را با وزير فرعونِ معاصر حضرت موسي عليه السلام (علیه السلام) اشتباه گرفته است. اين فرضيه به دلايل متقن مردود است؛ بسياري از محققان، كتاب اِستِر را كه وزير خشاريارشا بودن هامان در آن مطرح شده اثري افسانه اي دانسته اند. از سوي ديگر، محتواي گزارش قرآن از هامان هيچ مشكلي با واقعيات تاريخي ندارد، بلكه تحقيقات باستان شناسي ـ كه خود غربي ها انجام داده اند ـ شواهد محكمي در تأييد تاريخي بودن هامان و تعلق او به دربار فرعون در عهد حضرت موسي را به ثبت رسانده است.

 

مقدمه

پيش از بيان مسئله و ذكر پيشينه تحقيق در موضوع مورد بحث، مناسب است كه خواننده با گزارش كتاب مقدس و قرآن درباره شخصيتي كه در اين دو كتاب با نام «هامان» آمده است، به اختصار آشنا شود. نام هامان شش بار در قرآن مجيد ذكر شده است (سوره قصص: 6، 8 و 38؛ عنكبوت: 39؛ مؤمن: 24 و 36). در هر شش مرتبه نام وي پس از نام فرعون آمده و از برخي آيات برمي آيد كه او از مقامات عالي رتبه در دستگاه فرعون بوده است؛ چراكه قرآن سپاهياني را به آن دو نسبت داده است ( قصص: 6 و 8).

همچنين در دو آيه از هامان و قارون در كنار فرعون ياد شده است (عنكبوت: 39؛ مؤمن: 23-24) كه نشان مي دهد اين دو نيز مانند فرعون داراي مقامي عالي بوده اند و در اداره كشور و رهبري مردم نقش بالايي داشته اند، به طوري كه مخاطب موسي فقط فرعون نيست، بلكه او به همراه معجزاتش به سوي فرعون، هامان و قارون فرستاده شده است ( عنكبوت: 39؛ مؤمن: 23-24). با اين همه، او در رده اي پايين تر از فرعون بوده؛ چون فرعون به او دستور مي داده است ( قصص: 38؛ مؤمن: 36).

با اين حال قرآن به مقام خاصي چون وزارت براي او تصريح نكرده است. از اينكه سپاهياني به او و فرعون نسبت داده شده و نيز از اينكه فرعون به او دستور داده براي او بنايي مرتفع بسازد تا به وسايلي دست يابد و از خداي موسي خبر گيرد (ر.ك: قصص: 38؛ مؤمن: 36)، معلوم مي شود كه او در امور لشكري و كشوري صاحب منصب بوده است. از اين رو، بسياري از مفسران از محتواي اين آيات استنباط كرده اند كه هامان، سِمَت وزير و مشاور اعظم فرعون زمان حضرت موسي(ع) را داشته است. با اين حال، شيخ طوسي وزير بودن هامان براي فرعون را با لفظ «قيل» آورده كه نشان از قوي نبودن اين نظر در نزد اوست.

برخي از خاورشناسان كوشيده اند تا «هامان»ي را كه در قرآن ذكر شده بر يكي از شخصيت هاي كتاب مقدس تطبيق كنند. در كتاب مقدس، هامان يكي از شخصيت هاي كتاب اِستِر است كه هفدهمين كتاب در مجموعه عهد عتيق است. مطابق اين كتاب، خشايارشا از همسر خود، ملكه وشتي، به سبب حاضر نشدن در يك ضيافت ملوكانه خشمگين مي شود و به جاي او استر را كه يك دختر يهودي بود، به همسري برمي گزيند. مُردخاي، پسرعموي استر، كه قيم او نيز بوده است، به وي نصيحت مي كند كه يهودي بودنش را از مردم پنهان سازد.

خشايارشا رئيس الوزرايي به نام هامان داشته كه مردي متكبر بوده و از همه انتظار داشته تا در برابرش تعظيم كنند. هنگامي كه مردخاي از تعظيم در برابر او امتناع مي ورزد، هامان سخت خشمگين مي شود و در صدد انتقام از او برمي آيد. او پادشاه را تحريك مي كند تا دستور قتل عام يهوديان را صادر كند. پادشاه، غافل از يهودي بودن استر، دستور را صادر مي كند. هامان فوري دست به كار مي شود و يك چوبه دار براي اعدام مردخاي تهيه مي كند. مردخاي براي استر پيغام مي فرستد و او را از موضوع آگاه مي سازد. استر جان بر كف مي نهد و به پادشاه اعلام مي دارد كه يهودي است و بنابراين، جزو كساني است كه مطابق فرمان شاه بايد اعدام شود. پادشاه چنان عصباني مي شود كه دستور مي دهد هامان را روي چوبه داري كه براي مردخاي تهيه كرده بود اعدام كنند. سپس مردخاي را به جاي هامان به مقام رئيس الوزرائي برمي گزيند.

از آنچه گذشت معلوم شد هامان نام مشتركي است كه در قرآن و عهد عتيق در دو داستان مختلف، با دو فرهنگ، تمدن و آيين متفاوت و با فاصله اي در حدود هزار سال، به كار رفته است. برخي از خاورشناسان و دانشمندان آگاه به كتاب مقدس اين ادعا را طرح كرده اند كه در دربار فرعون چنين شخصيتي وجود نداشته است، بلكه حضور او در داستان موسي و فرعون صرفاً يك اشتباه تاريخي از سوي حضرت محمد(ص) است كه او را از داستان كتاب استر در عهد عتيق به داستان موسي و فرعون برده است! به راستي آيا هامان شخصيتي تاريخي در عهد خشايارشا بوده است؟ آيا امكان ندارد كه هامان شخصيتي تاريخي در دربار فرعون بوده باشد؟

ما در اين مقاله در صدديم به اثبات برسانيم كه هامانِ قرآني با واقعيت هاي تاريخي و منابع باستان شناسي تأييد مي شود و به عكس، هامانِ عهد عتيق و برخي ديگر از شخصيت هاي مذكور در داستان هامان در كتاب استر، شخصيت هاي خيالي و افسانه اي هستند و نام آنها وامدار نام برخي خدايان بابِليان و عيلاميان است. و تمدن هاي بابِل و عيلام نيز به احتمال زياد اين نام ها را از مصريان اخذ كرده اند.

فخر رازي ذيل آيه 36 سوره مؤمن به اشكال يهوديان در مورد هامان در قرآن پاسخ مي دهد. او درباره اشكال مي گويد: يهوديان مي گويند كساني كه تاريخ بني اسرائيل و فرعون را بررسي كرده اند اتفاق نظر دارند كه در زمان موسي و فرعون شخصي به نام هامان وجود ندارد، بلكه او مدت ها بعد از اين دوران بوده است، بنابراين، قول به وجود هامان در زمان فرعون يك خطاي تاريخي است.

اشكال كنندگان افزوده اند كه كسي نبايد بگويد وجود شخصي در زمان متأخر مانع از آن نيست كه شخص ديگري با همان نام در زماني قديم تر وجود داشته باشد؛ زيرا اگر در زمان فرعون چنين شخصي بوده، چون موقعيت بالايي در حكومت داشته است بايد شناخته شده باشد. مستشكلان در ادامه به ذكر مثالي پرداخته اند و آن اينكه همه مي دانند شخصي مانند ابوحنيفه سال ها بعد از پيامبر اسلام(ص) بوده است، حال اگر كسي ادعا كند كه ابوحنيفه در زمان پيامبر اسلام(ص) بوده است و بعد هم مدعي شود كه ابوحنيفه معروف غير از آن ابوحنيفه است كه در زمان پيامبر اسلام بوده، كسي اين ادعا را نمي پذيرد.

فخر رازي پس از بيان مفصل اين اشكال، به اختصار به پاسخ مي پردازد. وي مي گويد: زمان بسيار طولاني از عهد موسي و فرعون مي گذرد و اطلاعاتي كه از آن زمان به ما رسيده بسيار مضطرب و نامطمئن است. از اين رو نمي توان در اين مورد به قول اهل تاريخ اعتماد كرد؛ بنابراين، اخذ به سخن خداوند در قرآن اولي است. وي در ادامه مقايسه وضع هامان با مثال ابوحنيفه را قياس مع الفارق مي داند؛ چراكه عهد ابوحنيفه و عصر پيامبر بسيار به ما نزديك است و اطلاعات ما از اين دوران مشوش نيست.

ملاحظه مي شود كه جواب فخر رازي در آنجا كه مي گويد اعتماد به سخن خداوند در قرآن اولي است، با پيش فرض ما مسلمانان پذيرفته است، اما غيرمسلماناني را كه به قرآن اعتقادي ندارند قانع نمي كند. البته مضبوط نبودن تاريخ دوران موسي و فرعون درست است و كسي نمي تواند به صرف نيافتن نام هامان در منابع مربوط به زمان فرعون، وجود او را منكر شود؛ چون حقيقت آن است كه اطلاعات موجود و موثق از آن دوران بسيار اندك است. آيت الله معرفت نيز در كتاب شبهات و ردود به اين موضوع پرداخته اند.
در اين پژوهش ضمن بهره گيري از تحقيقات انجام شده، با روش تحليل تاريخي ادعاهاي مطرح شده از سوي مستشرقان رد و ديدگاه قرآن اثبات شده است.

از اين رو بر دو نكته در داستان هامان تأكيد مي كنيم: يكي كالبد شكافي كتاب استر و ارائه شواهدي كه حكايت از آن دارد كه هامانِ عهد عتيق شخصيتي تاريخي نيست، و ديگري ارائه ادله و شواهدي بر اين كه هامانِ قرآن شخصيتي تاريخي مربوط به عصر موسي و فرعون است.

 

سخن مدعيان اشتباه تاريخي در قرآن

مدعيان اشتباه تاريخي در قرآن، هامان پسر همداتاي را شخصيتي مي دانند كه از نظر تاريخي نخستين بار در كتاب اِستِر – و به عنوان وزير خشايارشا، شاه ايران (460- 486 قبل ازميلاد)- از او ياد شده است. حوادث كتاب استر از نظر تاريخي مربوط به حدود 1100 سال پس از زمان فرعون است. آنها اين سؤال را طرح مي كنند كه چگونه هامان به قرآن راه يافته است؟

خاورشناسان مدعي اند پيامبر نام او را در كنار قارون ديده و به اشتباه تصور كرده او هم عصر قارون و موسي بوده و بر همين اساس نام او را در كنار فرعون معاصر موسي در قرآن وارد كرده است. محققان غربي نتوانسته اند هويت تاريخي هامان در قرآن را درك كنند و لذا بر آن اساس نتيجه مي گيرند كه محمد[صلی الله علیه و آله] مطالبي از كتاب مقدس شنيده يا خوانده ولي دچارسوء فهم شده و هامان وزير خشايارشا را با وزير فرعون اشتباه گرفته است.

اسقف لودويكو ماراچي، (1612ـ1700) دومين مترجم قرآن به زبان لاتين، به اين موضوع اشاره كرده است. او مي گويد: «محمد داستان هاي مقدس را مخلوط كرده است. او هامان را وزير فرعون دانسته، در حالي كه در حقيقت او وزير خشايارشا بوده است».
جورج سيل مترجم قرآن به زبان انگليسي، نيز در ترجمه خود از قرآن همين ادعا را طرح مي كند.
تئودورنولدكه، زبان شناس آلماني، نيز در مقاله اي كه سال 1891م در دائره المعارف بريتانيكا به چاپ رسيده است، با لحني بسيار نامناسب مي گويد: «نادان ترين يهوديان نيزهيچ گاه هامان (وزيرخشايارشا) را با وزير فرعون اشتباه نمي گيرند».
دائره المعارف اسلام نيز ذيل مدخل «هامان» مي نويسد: «هامان نام شخصي است كه قرآن به علت يك اشتباهِ هنوز نامشخص به جاي وزير خشايارشا در كتاب استر، او را مربوط به فرعون مي داند».
اين ادعا را خاورشناسان ديگري مانند هنري لامنس ، ژوزف هورويتس، چارلز كالتر توري (1956-1863)، و ابن وراق نيز تكرار كرده اند.

آرتورجفري كه اثري مشهور به نام واژه هاي دخيل درقرآن نوشته است نيز در اين باره مي گويد: «هامان درقرآن، به عوض آنكه در داستان استر ظاهر شود، به صورت يكي از بزرگان دربار فرعون در مصرِ دوران حضرت موسي پديدار مي گردد. بعضي از مفسران كوشيده اند كه بگويند اين هامان غير از هامان داستان استر است، اما ترديد نيست كه مراد از هامان، همان كسي است كه در باب 3 كتاب استر است و ما منشأ اين درهم آميختگي را مي توانيم در سوره عنكبوت آيه 39 و سوره مؤمن آيه 24 بيابيم كه هامان با قارون ذكر شده است؛ زيرا در افسانه هاي تلمودي نيز هامان با قارون به هم پيوستگي يافته اند».
در بررسي ادعاهاي مذكور به چند نكته بايد توجه كرد. از روند شكل گيري اين فرضيه معلوم مي شود كه مدعيان بر اساس چند پيش فرض كه آنها را مسلّم انگاشته اند، به اين داوري رسيده اند.

اين پيش فرض ها عبارت اند از:
1. چون كتاب مقدس در مقايسه با قرآن قدمت بيشتري دارد، مطالبي كه در اين دو كتاب داراي عناصري مشترك است، اصل و حقيقت آن را بايد در كتاب مقدس پي گيري كرد. به عبارت ديگر، كتاب مقدس و متون پيشين، سنجه اي خطاناپذير براي ارزيابي قرآن فرض گرفته شده است.
2. حضرت محمد(ص) با استفاده از ميراث مكتوب و شفاهي به جاي مانده از اديان و فرهنگ هاي ديگر، به ويژه يهوديت و مسيحيت، متن قرآن را پديد آورده است.
3. شخصيتي به نام هامان، تنها يك وجود تاريخي دارد و آن هم كسي است كه وزير خشايارشا بوده است؛ بنابراين هر فرض ديگري كه او را مربوط به عصر ديگري در نظر بگيرد مردود است و گوينده آن، دچار خطاي تاريخي شده است.

با توجه به اين پيش فرض ها آنها داستان هامان در قرآن را متأثر از داستان هامان در كتاب استر دانسته اند.
مسلمانان در مقابل اين پيش فرض ها ـ كه هيچ يك از آنها ثابت نشده است ـ بر اين باورند كه قرآن سخن خداست و هيچ سخن باطلي در آن راه ندارد. از اين رو گزارش هاي تاريخي آن عين واقعيت تاريخي است. از سوي ديگر، تشابه نام برخي شخصيت ها در قرآن و كتاب مقدس هيچ دليلي بر اقتباس قرآن از كتاب مقدس و هيچ كتاب ديگري نيست. همين طور، قدمت يك متن، دليل بر صحت آن و سنجه بودنش براي ديگر متون نيست؛ زيرا چه بسا متني قدمت بيشتري داشته باشد، اما در عين حال دچار تغيير و تحريف شده يا آنكه اساساً اصل آن مخدوش باشد.
ما پيش فرض هاي خاورشناسان را نمي توانيم بپذيريم و نيز نمي خواهيم صرفاً بر اساس باور مسلمانان مبني بر حقانيت قرآن به شبهه مطرح شده پاسخ بگوييم، بلكه مي خواهيم با روش تحليل تاريخي به رد ادعاهاي مطرح شده و اثبات ديدگاه قرآن بپردازيم تا براي مسلمان و غيرمسلمان حجتي بر حقّانيت قرآن كريم باشد.

 

هامان و كتاب استر در مواجهه با چالش تاريخيت

از آنجا كه پيش فرض مدعيان خطاي تاريخي در قرآن اين است كه هامان نام شخصيتي است تاريخي كه در دوره هخامنشيان در دربار ايران بوده است، زير سؤال بردن اين پيش فرض و مخدوش ساختن آن، حقيقت جويان را به اين امر رهنمون مي سازد كه اين نام را نويسنده يا نويسندگان كتاب استر از فرهنگ و تمدن هاي ديگر وام گرفته و چنين داستاني فراهم ساخته اند. اين وام گيري نام ها ممكن است به فرهنگ و تمدن مصر ختم شود كه نتيجه آن، اثبات تاريخيت شخصيت هامان در زمان موسي و فرعون است.

قبل از بيان خدشه در تاريخيت كتاب استر، يادآوري مي شود كه فقط اين كتاب از هامان به عنوان وزيرخشايارشا ياد مي كند؛ نه در جاي ديگري از كتاب مقدس و نه در منبع مستقل ديگري، از چنين شخصيتي نام برده نشده است. در منابع تاريخي ايران نيز نامي از هامان به عنوان وزير خشايارشا و اعدام وي به دست او، آن طور كه در كتاب استرآمده، نيست. دائره المعارف ايرانيكا نيز به اين نتيجه رسيده است كه داستان استر و شخصيت هاي مطرح در آن در منابع تاريخي نيامده است؛ از اين رو هامان شخصيتي افسانه اي است.

حال اين سؤال را بايد پاسخ داد كه اين يگانه منبعي كه از هامان به عنوان وزير خشايارشا نام برده تا چه حد از وثاقت و تاريخيت برخوردار است. بايد گفت كه ترديدهاي جدي در مورد تاريخي بودن كتاب استر وجود دارد. به اذعان بسياري از محققان غربي، كتاب استر وجه تاريخي ندارد و بيشتر رنگ داستان و رمان دارد. دائره المعارف يهودي اذعان مي كند كه:
بالنسبه شمار اندكي از محققان معاصر، بستر روايات كتاب استر را تاريخ مي دانند. اكثر قابل توجهي از مفسران و شارحان [كتب مقدس] به اين نتيجه رسيده اند كه كتاب، بخشي از يك افسانه و داستان محض است، گرچه برخي از نويسندگان كوشيده اند با تلقي آن به عنوان يك رمان تاريخي، اين نظر را نقد كنند.
دائره المعارف جهاني يهود نيز با ذكر مثال هايي از نكات مورد توجه محققان درباره محتواي تاريخي كتاب استر مي گويد:
اكثرمحققان، كتاب را افسانه و داستان هايي مي دانند كه بازگو كننده آداب و سنت هاي معاصري است كه با ظاهر و آهنگي قديمي ارائه شده تا از حمله و هجوم به آن اجتناب شود. آنها خاطرنشان كرده اند 127 ولايتي كه نامشان دركتاب آمده با 20 ساتراپي باستاني ايران در مغايرتي عجيب است. يا حيرت آور است كه چگونه استر، يهودي بودن خودش را مخفي مي كند، در حالي كه مردخاي كه پسرعمو و در عين حال قيم او بوده به عنوان يك يهودي شناخته شده بوده است. نيز غيرممكن مي نُمايد كه يك غير ايراني به عنوان نخست وزير يا ملكه انتخاب شود، و اينكه رويدادهاي كتاب، اگر به راستي واقع شده اند نمي توانسته با بي توجهي مورخان روبه رو شده باشد. لحن به كار رفته در كتاب، ساختار ادبي و جايگاه كتاب، بيشتر به يك داستان رومانتيك اشاره دارد تا يك وقايع شمار تاريخي. برخي پژوهشگران حتي منبع اين اثر را كاملاً غير يهودي رديابي كرده اند.

سموئيل كندي درباره كتاب استر مي نويسد:
كتاب استر همه چيز مي تواند باشد جز تاريخ؛ داستاني افسانه آميز است كه غرض ظاهري اين افسانه آن بوده است كه براي جشن گرفتن عيد پوريم، يك حقانيت و واقعيت تاريخي ذكر كند. كتاب استر اطلاعات نادرستي را در مورد فارس نيز ارائه مي دهد. در اين كتاب آمده است كه خشايارشا بر 127 ولايت حكمراني مي كند؛ و حال آنكه در حقيقت تعداد ولايات تحت حكم او 27 تا بوده است.
به نظر سموئيل كندي، كتاب استر سرشار از انديشه ها و تصوراتي است كه از ادبيات اساطيري بابل سرچشمه گرفته است؛ چراكه انديشه غلبه يك زن بر يك پادشاه بيگانه بيشتر با روحيه بابليان قرن پنجم پيش از ميلاد مناسبت دارد تا با فكر يهودي.

علاوه بر اين، نام هيچ يك از قهرمانان كتاب استر يك اسم واقعي يهودي نيست. به استثناي شاه اخشورش (خشايارشا)، بقيه، نام خدايان بابلي و عيلامي دارند. نام استر معادل «ايشتار» است. بانوي قهرمان داستان حتي در باب دوم، آيه هفتم، هدسه خوانده مي شود كه از القاب خاص ربه النوع بابلي است. استر و مردخاي، بابلياني هستند كه نقاب يهودي به چهره زده اند. دشمن آنها، هامان، را مي توان بر مبناي زبان شناسي با «هومان»، يك خداي عيلامي، يكي دانست. «وَشتي»، ملكه پارس را هم، كه استر جاي او را مي گيرد، بر همان ترتيب مي توان با «مشتي» يك ربه النوع عيلامي تطبيق داد. از اين رو كندي معتقد است اساس كتاب استر در عهد عتيق يك افسانه بابلي قرن پنجمي مي باشد كه كشمكش و مرافعه مردوخ (مردخاي) و ايشتار (استر) را با خشايارشا (شاه اخشورش) بيان مي كند. همانندي ها آن قدر زياد است كه نمي توان آن را بر تصادف حمل كرد. از آن جا كه مردخاي (مردوخ: خداي بابلي) و استر (ايشتار: خداي بانوي بابلي) پيروزي مي يابند، پس اين افسانه در بابل پرداخته شده است. قاموس كتاب مقدس هم اذعان دارد كه نام هاي موجود در كتاب استر، نام هايي بابلي يا عيلامي است؛ مردخاي از مردوخ خداي اصلي بابلي و هِمان يا هُمّان يكي از خدايان اصلي عيلامي است.

با توجه به اينكه ارتباط كشور و تمدن عيلام با دنياي متمدن باستان از دوره هاي پيش از تاريخ برقرار بوده است و آثاري كه در مصر در دوران پيش از سلسله ها به دست آمده به خوبي اين ارتباط را با شوش ـ كه در زمان خشايارشا پايتخت هخامنشيان بوده است ـ نشان مي دهد و اين نكته را بارها دانشمندان و محققان تاريخ هنر تذكر داده اند، و با توجه به تحقيقات دو سده اخير باستان شناسي كه نمونه آن در ادامه خواهد آمد، اين احتمال قوت مي گيرد كه نام هامان از تمدن مصر به تمدن عيلام منتقل شده است. بنابراين، با اين ادله و شواهد بيانگر غير تاريخي بودن داستان هامان در كتاب مقدس و با توجه به شواهد وام گيري فرهنگي عيلاميان از مصريان، اكنون بايد گفت آنچه ثابت مي شود، خطاي تاريخي كتاب مقدس است و نه خطاي تاريخي قرآن كريم.

برخي از صاحب نظران بر اين باورند كه چون در زبان فارسي لفظي كه با هامان قرابت داشته باشد موجود نيست و در ميان درباريان خشايارشاه شخصي بدين نام وجود ندارد، مي توان گفت كه يهوديان به يكي از وزراي خشايارشا به مناسبت شباهتي كه با هامان وزير فرعون داشته و مانند او با يهود دشمني مي ورزيده لقب هامان داده اند.
در مورد غير تاريخي بودن داستان استر و برخي قهرمانانش، شواهد ديگري نيز وجود دارد كه اين كتاب را از گردونه كتاب هاي تاريخي يهود خارج مي كند. از سال 1947 تا 1956 ميلادي كه حدود يك صد قطعه از طومارهاي بحرالميت در قُمران با اسفار متعدد عهد عتيق تطبيق شدند، همه اسفار عهد عتيق در آن وجود داشت جز سِفر استر. يادآوري مي شود كه طومارهاي بحرالميت مربوط به گروه اِسِنيان از يهوديان است كه هم اكنون ترجمه اين مخطوطات نيز به چاپ رسيده و در دسترس همگان است.

ديگر آنكه در كتب عهد جديد نيز هيچ نقل قول يا اشاره اي به كتاب استر نشده است. حبيب سعيد مي نويسد: هيچ دليلي وجود ندارد كه مشخص كند چه كسي نويسنده اين كتاب است و در چه زماني نوشته شده است. فقط برخي بر آن اند كه با توجه به اينكه ديدگاه هاي مكابيان در آن بازتاب يافته، مي توان حدس زد كه حدود سال 130 پيش از ميلاد مسيح نوشته شده است.

برخي از شارحان كتاب مقدس نيز با اين دليل كه در منابع موجود تاريخي ايران هيچ نامي از ملكه وَشتي، يا استر يا مردخاي يا هامان ديده نمي شود بر اين نظرند كه اساساً اين داستان تاريخي نيست. همچنين آنها مي گويند كه كتاب استر يگانه كتابي است كه اصلاً در آن از خداوند نام برده نشده است و از همين رو برخي از قدما در معتبر بودن آن ترديد كرده و در رديف كتاب هاي قانوني جاي نداده اند.

 

تاريخي بودن هامان در داستان موسي و فرعون در قرآن

مدعيان وجود اشتباه تاريخي در قرآن مي گويند چون بر اساس متون مذهبي يهود، تنها يك هامان و آن هم وزيرخشايارشا وجود تاريخي دارد، پس هامان قرآن كه در زمان موسي(ع) و معاصر فرعون بوده خطاي تاريخي و سوء برداشت پيامبر در اقتباس از منابع يهودي به شمار مي آيد. مناسب است براي بررسي اين ادعا، نگاه ديگري به آيات قرآني بيندازيم. سه مطلب اساسي از آيات مورد اشاره در مورد فرعون و هامان استفاده مي شود. ادعاي خدايي فرعون ( قصص: 38)، دستور فرعون به هامان براي ساختن برجي بلند از آجر (همان)، و حضور شخصي بلند پايه به نام هامان در دربار فرعونِ معاصرحضرت موسي(ع). ( قصص: 6 و 8).
بر اساس دائره المعارف بريتانيكا، ريشه لغوي فرعون ازكلمه مصري فيرا «per 'aa»، به معني خانه بزرگ يا مكان سلطنتي در مصر باستان است. اين كلمه بعدها براي عنوان سلسله پادشاهان مصر، در فاصله سال هاي 1539 تا 1292 پيش از ميلاد مسيح استفاده مي شده است. مصريان به خدايي فرعون اعتقاد داشتند. فرعون حتي پس از مرگش نيز الهي باقي مي ماند و در حكم پدر خداي آسمان و خدايان خورشيد قرار مي گرفت و قدرت و جايگاه مقدس خود را به فرعون جديد يعني پسرش منتقل مي كرد.

فرهنگ مصوّر كتاب مقدس نيز در مورد فرعون مي گويد: «مصريان معتقد بودند او خداست. در طول حكمراني فرعون، او پسر «رَع» (Ra)، خداي خورشيد و تجسّم هوروس بود. او از طرف خدايان با مسئوليتي الهي آمده بود تا براي آنان بر زمين حكومت كند. سخن او قانون و او مالك هر چيز بود».

درباره ساخت بنايي بلند از آجر به دستور فرعون يافته هاي باستان شناسي در بستر نيل و ساحل آن نشان از مقبره ها و ساختمان هايي دارد كه از آجر ساخته شده اند. در تفاسير روايي چنين آمده كه بناي آجري نخستين بار در زمان فرعون ساخته شد. ولي اين امر صحيح به نظر نمي رسد، بلكه بايد گفت ساخت بناهاي آجري در عصر فرعون رواج داشته است؛ چراكه مصري ها از پنج هزار سال پيش از ميلاد از آجر استفاده مي كرده اند.
در مورد مطلب سوم، همان گونه كه گفته شد بيشتر مفسران مسلمان بر اساس استنباط از ظاهر آيات قرآن، هامان را وزير فرعون دانسته اند. با اين حال، هيچ مفسري تاكنون هويت وي را از نظر زبان شناسي بررسي نكرده است.
يكي از محققان فرانسوي كه از اين زاويه به اين بحث توجه كرده، موريس بوكاي (1998-1920) است. او معتقد بود از آنجا كه هامان درزمان موسي(ع) مي زيسته، بهترين منبع براي شناسايي وي و بررسي نام او، يك متخصص در زبان و خط باستاني مصر، هيروگليف است. او رايزني خود را با يكي از برجسته ترين مصرشناسان فرانسوي كه با زبان عربي قديم نيز آشنا بوده، چنين شرح مي دهد:
من كلمه هامان را با همان نگارش قرآني كپي كرده و به وي نشان دادم و به او گفتم كه اين كلمه از يك جمله، در متني مربوط به قرن هفتم ميلادي گرفته شده و جمله مربوط به شخصي است كه با تاريخ مصر مرتبط بوده است. او به من گفت كه در چنين حالتي او اين كلمه را نويسه گرداني [نقل عين تلفظ كلمه يا عبارتي از زباني به زبان ديگر] اسمي هيروگليفي مي داند، اما در عين حال مطمئن است كه متني مربوط به قرن هفتم ميلادي نمي تواند حاوي اسمي به زبان هيروگليف باشد؛ چون در آن زمان هيروگليف كاملاً از بين رفته بوده است.

او به منظور تأييد استنتاج خود به من پيشنهاد كرد تا به لغت نامه اسامي اشخاص در پادشاهي نوين (مصر) نوشته هرمن رنك (Herman Rank) مراجعه كنم كه ممكن است اين اسم را به نگارش هيروگليف پيدا كنم. من تمام آنچه را آن متخصص احتمال داده بود پيدا كردم و نويسه گرداني هامان را به زبان آلماني در آن فرهنگ يافتم و همچنين از اينكه شغل او را نيز يافتم متحيرشدم: فرمانده كارگران در معادن سنگ؛ دقيقاً مطابق آنچه از دستور فرعون به او در قرآن برداشت مي شود. هنگامي كه من تصوير صفحه مربوط از فرهنگ اسامي مصري در مورد هامان را با صفحه اي از قرآن كه در آن نام هامان آمده به كارشناس فرانسوي نشان دادم، او هيچ حرفي براي گفتن نداشت.

در گذر زمان، خط هيروگليف به مانند خط ميخي پارسي به فراموشي سپرده شد و تا صدها سال، هيچ كس نمي توانست خطوط هيروگليف حك شده بر معابد و آرامگاه فراعنه را بخواند و اكثر مردم مي پنداشتند كه اين خطوط و اشكال عجيب براي طلسم و جادوي مكان هاي مقدس حك شده است. از اين رو تا ساليان دراز پي بردن به اسرار مصر باستان به صورت معمايي پيچيده و دست نيافتني شده بود تا اينكه افرادي ناخواسته و اتفاقي توانستند كليد ورود به دنياي مصر باستان را كشف كنند.

در سال 1798 ناپلئون بناپارت به مصر لشكر كشيد. يك سال بعد از آن، سربازان ارتش فرانسه به هنگام حفر يك سنگر براي مقابله با نيروهاي انگليسي در روستاي رُزِتا ـ الرشيد كنوني ـ سنگ سياه بزرگي را پيدا كردند و آن را «سنگ رُزِتا» ناميدند. روي اين سنگ متن يكساني با سه خط هيروگليف، دموتيك و يوناني حك شده بود. با ترجمه متن شناخته شده يوناني مشخص شد كه اين سنگ 2200 سال قدمت دارد و مربوط به دوره سلطنت بطلميوس پنجم است. در اين كتيبه كاهنان از كارهايي كه پادشاه جوان براي معابد و مردم مصر انجام داده بود تعريف كرده و سلطنت او را مورد تأييد قرار داده بودند. با استفاده از اين سنگ بود كه مصرشناس برجسته فرانسوي، ژان فرانسوا شامپوليون (1790ـ1832م) توانست خط هيروگليف را رمزگشايي كند و از آن پس، امكان ترجمه متون ديگر هيروگليف نيز فراهم شد. بنابراين مي توان گفت كه كتيبه سنگي روزتا، شاه كليد كشف رمز خط هيروگليف شد.
متن موجود در فرهنگ سه جلدي هرمن رنك در تصوير زير آمده است. اين متن به نام هامان اشاره دارد و نويسنده آن را از كتاب والتر رسينسكي برداشت كرده است. رسينسكي محقق در زبان هاي باستاني مصر است و كتابش را در 1906م درباره نوشته هاي قديمي مصري در موزه «هاف» وين نوشته است.
رسينسكي اظهار مي دارد كه نام هامان بر ستون سنگي يك «در» حك شده، كه اكنون در آن موزه در اتريش نگهداري مي شود. رسينسكي متن سنگ نبشته را در كتاب خود آورده و بخش هايي از آن را ترجمه كرده است. سنگ نبشته مذكور در تصوير ذيل آمده است.
توضيحات فني تصوير فوق نيز در متن زير از كتاب رسينسكي آمده است.

« » در شكل بالا، نمايشگر نام هامان به خط هيروگليف و « » و « » بيان موقعيت و جايگاه اجتماعي اوست كه رسينسكي ترجمه آن را به زبان آلماني با عبارت «Vorsteherder Steinbruch arbeiter» درج كرده كه به معناي «فرمانده كارگران درمعادن سنگ» است.
ديدگاه ديگر كه پيش از اين تحقيقات مورد توجه برخي محققان بوده اين است كه واژه هامون معرّب «آمون» مي باشد. آمون واژه اي بسيار معروف در تاريخ و فرهنگ مصر باستان و نام خداي ناديدني شهر تِبس است كه بعدها خداي خدايان شد و معابد بسياري براي پرستش اين خداي قدرتمند در مصر ساخته شد.

آيت الله معرفت معتقد است همان طور كه «ابراهيم» معرّب أب رام (به معناي جدّ بزرگ) و نيز «سامري» معرّب شمروني (منسوب به قبيله شمرون) است، هامون نيز مي تواند معرّب آمون باشد. تعجبي هم نيست كه نام معبد آمون بر بزرگ كاهنان اين معبد ـ كه نزد فرعون مقامي والا يافت ـ بماند. همان طور كه واژه فرعون نيز در اصل نام مكان است و حتي در دوره عثماني برخي خلفا نام «باب عالي»، كه اسم مكان است، بر خود داشته اند.

ابومنصور جواليقي(465- 540ه ق) مؤلف كتاب المعرّب نيز هامان را لفظي معرَّب مي داند. او مي گويد: «هامان، اسمي اعجمي است و البته بر وزن فَعلان از فعل هوَّمت (خواب سبكي كردم) و از هامَ ـ يهيمُ (عاشق شد) نيست». خزائلي نيز مي نويسد: در ميدراش ها، يكي از رؤساي بزرگ سَحَره فرعون «يام» ناميده شده؛ بنابراين، نزديك ترين احتمال آن است كه هامان را صورت تغيير يافته «يام» بدانيم.

دائره المعارف قرآن ـ چاپ ليدن هلند ـ به عنوان آخرين مرجع معتبرغربي در مورد قرآن، نسبت به ديگر منابع متقدم، جانب انصاف را رعايت كرده و در كنار اشاره به قول مشهورمحققان غربي در مورد هامان، به ديدگاه مذكور نيز توجه داشته و احتمال مي دهد كه هامان، معرّب كلمه مصري ها، آمِن، باشد كه عنوان بالاترين روحاني و شخص دوم بعد از فرعون بوده است.
با توجه به آنچه ذكر شد هم شواهد تاريخي و هم منابع باستان شناختي از آن حكايت دارد كه هامان، واژه اي است كه خود يا مشابه آن در مصر باستان كاربرد داشته است و مناسبت معنايي اين واژه ها در مصر باستان با جايگاه هامانِ مذكور در قرآن كاملاً آشكار است.

 

نتيجه گيري

1. خاورشناسان بر اساس پيش فرض هاي اثبات نشده اي ادعا كرده اند كه هامان در قرآن با يك اشتباه تاريخي از داستان كتاب مقدس در مورد خشايارشا به داستان موسي و فرعون راه يافته است.
2. مدعيان اقتباس قرآن از كتاب مقدس پنداشته اند كه هامانِ كتاب مقدس، شخصيتي تاريخي مربوط به زمان حكومت هخامنشيان در شوش است، در حالي كه منابع مستقل تاريخي وجود چنين شخصي را در آن زمان تأييد نمي كند.
3. منابع تاريخي حاكي از آن است كه هامان، مُردخاي و اِستر در داستان مربوط به خشايارشا، شخصيت هايي افسانه اي و خيالي اند كه نام آنها از نام هاي واقعي مربوط به تمدن هاي ديگر ـ چون بابل و عيلام ـ وام گرفته شده است.
4. ارتباط بين تمدن مصر و تمدن هاي بابل و عيلام از يك سو، و نتايج كشفيات جديد در مورد نام هامان بر سنگ نوشته هاي هيروگليف مصري، اين احتمال را قوت مي بخشد كه نام هامان از فرهنگ مصر به بابل و عيلام منتقل شده باشد و در نهايت، نويسنده كتاب استر نيز از اين نام ها براي داستان پردازي خود الهام گرفته باشد.
5. با توجه به موارد پيش گفته، در اين ميان اگر كسي دچار اشتباه تاريخي شده باشد، نويسنده يا نويسندگان كتاب استر اند و نه قرآن و پيامبر اسلام.

 

نویسنده: محمدكاظم شاكر،  محمدسعيد فياض

 

منابع: 

قرآن شناخت، سال سوم، شماره اول



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , معلومات قرآنی , ,
:: برچسب‌ها: هامان و ادعای خطای تاریخی در قرآن! ,
تاریخ :
بازدید : 170
نویسنده : H O S S E I N I
رابطه قرآن و تاريخ

یک فعال قرآنی تشریح کرد؛
روش‌های حفظ قرآن چیست؟

رابطه قرآن و تاريخ

ابتدا بايد تعريفي جامع از تاريخ ارائه دهيم؛ به قواعد و سنن حاكم بر زندگي‌هاي گذشته كه از مطالعه و بررسي و تحليل حوادث و وقايع گذشته به دست مي‌آيد.1
قرآن كتاب تاريخي نيست، قرآن به عنوان يك كتاب جامع و متقن براي تمام ابعاد زندگي انسان نازل شده است، و بعد ازنزول قرآن تمام علوم تحت تأثير قرآن قرار گرفته‌اند، زندگي انسان (مسلمان) بعد از نزول قرآن تحت تأثير عميق قرآن قرار گرفته است

، در جزيرة العرب به بركت نزول قرآن و دين اسلام يك انقلاب عظيم اجتماعي با تمام ابعادش روي داد،‌ از مردم جزيرة العرب كه زندگي فضاحت‌ باري داشته و غرق در جهالت و تاريكي محض بودند و سقوط ارزشها بر تمامي جزيرة العرب چنان سيطره داشت كه عواطف انساني و رحم و مروت به انحطاط رسيده بود كه پدران با دست خود خاك بر روي دختران خود مي‌ريختند. جنگ و خونريزي از رسوم و هنجارهاي اجتماعي شده بود، تمام ابعاد زندگي عرب از آداب فردي مثل غذاخوردن و لباس پوشيدن تا بهداشت و نظافت همه در پايين‌ترين حدّ آن تنزل يافته بود، چنان كه اميرالمؤمنين ـ عليه السّلام ـ در نهج البلاغه فرموده است.2
اساس كار پيامبر اسلام قرآن بود كه به تدريج بر آن حضرت نازل مي‌شد و بر اساس آن پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ امور مردم عربستان را سامان مي‌داد و هنجارهاي ناپسند را با حركتي آرام و تدريجي و ابتدائاً از خود و خاندان خود آغاز كرد و عده‌اي را جذب نمود.3

در روند اين جريان برخوردهاي اجتماعي تندي نيز با پيامبر به خاطر پافشاري بر سنن گذشته جاهلي نمودند، ولي شيوه رفتار پيامبر به قدري حساب شده و منطقي و حكيمانه بود كه در نهايت فراتر از جامعه خويش از او استقبال نمودند و پيامبر از استقبال آنها بهره جست و در برابر تمام حوادث و تلخي‌ها منطق هدايت و بردباري را از دست نداد. سرانجام پيروزي با او بود كه توانست بر اساس همين قرآن انقلاب بزرگ و همه جانبه را ابتدا در عربستان و بعد در تمام دنيا توسط استمرار دهندگان راه او و تفسيركنندگان واقعي قرآن انجام دهد و يك دگرگوني عظيم و فراگير را بر تمام دنيا گسترش دهد.

بعد از آن در جهان اسلام تمام علوم، از قرآن تأثير گرفتند، ادبيات در نظم و نثر در ميان عرب و عجم تحت تأثير شديد قرآن قرار گرفت و اساساً نظم و نثرهاي مختلف به طور مستقيم از قرآن الهام گرفته و به وجود آمدند، چنان كه از قرن دوم به بعد در ايران و ساير مناطق اسلامي متوني به وجود آمد كه كاملاً ملهم از قرآن بوده است، مانند ديوان اشعار شعراي معروف عصر ساماني و عصر غزنوي، سلجوقي، خوارزمشاهيان تا عصر صفوي و عصر امروز چنان تأثيري از قرآن گرفته‌اند كه گويي نويسندگان آنها فقط در كلاس قرآن نشسته‌اند، اشعار حافظ كه به صراحت مي‌گويد:

عشقت رسد بفرياد ار خود بسان حافظ                              قرآن زبر بخواني در چارده روايت4

تأثير قرآن در علوم مختلف نيز روشن است،5 امّا تأثير قرآن در تاريخ و ارتباط متقابل بين آنها از ابتداي نزول قرآن، ارتباط قرآن با تاريخ روشن است، قرآن كتاب آسماني است و كلام وحي و خداوند متعال است، لذا هرگز نمي‌توان گفت كه قرآن متأثر از تاريخ است. بلكه بايد بگوييم كه قرآن مشرف بر تاريخ است و تاريخ تحت تأثير قرآن است، قرآن به جهت اشرافيت بر تمام پديده‌ها از بدو خلقت و حتي موجودات فراتاريخي6 را نيز براي ما توصيف مي‌كند و با تمثيل به بهترين و زيباترين قالبها شرح مي‌دهد.

قرآن با تاريخ ارتباط تنگاتنگي دارد و در موضوعات متعددي اين ارتباط به چشم مي‌‌خورد كه دامنة ارتباط قرآن با تاريخ گسترده مي‌شود.تأثير و ارتباط قرآن با تاريخ از دو جهت مورد بررسي قرار مي‌گيرد:

 

 1. نگارش تاريخ

1 ـ 1. بعد از نزول قرآن و آغاز مبعث و اعلام دين اسلام با روشي كه در نزول قرآن بود، تاريخنگاري اسلامي كه يكي از اصول تاريخنگاري مي‌باشد آغاز شد.7 اگر ما در متون تاريخي گذشته نگاه كنيم، غالباً در تاريخنگاري بر اساس قرآن، آغاز تاريخ از خلقت و آفرينش زمين و آسمان و خلقت و آفرينش آدم و حوا (اولين انسان روي كره زمين بوده‌اند) قرار داده‌اند. براي نمونه تاريخ طبري، يعقوبي، مسعودي و... بنابراين قرآن شيوه نگارشي جديد در پيش روي مورخان قرار داد كه تاريخ را بر اساس آن به نگارش درآوردند، اين‌ انديشه تاريخنگاري را تا عصر قاجار زنده مي‌بينيم كه سپهر در ناسخ التواريخ عملي نموده است.

1 ـ 2. شيوه نگارشي ديگر كه در تاريخ پيدا شد و قبل از آن سابقه نداشت، نوشتن تاريخ غزوات (غزوه و سريه) و سراياي پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ بود كه به بركت نزول قرآن و آيات قرآني كه مربوط به غزوات مختلفي چون احد، بدر و... به وجود آمد.8

1 ـ 3. تاريخنگاري سيره نبوي و قصص الانبياء نيز از قرآن ابتكار و اختراع شد، چون قرآن به داستان انبياي الهي اهميت داده است. بر اين اساس مورخان به نوشتن كتابهايي موسوم به قصص الانبياء نمودند كه تا قبل از قرآن سابقه نداشت.

1 ـ 4. تاريخ تا قبل از نزول قرآن (به عنوان يك علم محسوب نمي‌شد ولي با تأمل در قرآن مي‌بينيم كه اصولي در قرآن براي تاريخ بيان مي‌شود كه آن را به عنوان يك علم معرفي مي‌نمايد، برخلاف بسياري از نظريه‌پردازان درباره تاريخ كه آن را فاقد شرايط علميت مي‌دانند، چنان كه شهيد مطهري به برخي از آنها اشاره مي‌كند.9
پس قرآن به تاريخ علميت و اعتبار علمي داد و قرآن از تاريخ و نمونه‌هاي عيني براي هدايت به عنوان ابزار استفاده مي‌كند.

1 ـ 5. قرآن با ذكر حوادث تاريخي و علل پيدايش و سقوط تمدنها و داستان انبياي الهي قانونمندي و غايتمندي تاريخ را به ثبوت رسانيد، چون از ديدگاه قرآن تاريخ قانونمند است و داراي ابتدا و غايت است.10
اين ره‌آورد قرآن براي تاريخ بسيار ارزشمند است چون به تمام حوادث و وقايع تاريخي يك پشتوانة محكم و سند قابل قبول مي‌دهد، و آن را از شكل، اساطيري و افسانه‌اي و تخيلي خارج مي‌كند. قرآن با ذكر داستان انبياي الهي و قصه‌پردازي (قصه‌سرايي)11 درباره آنها بسياري از خرافات را درباره انبياي الهي از افكار و اذهان زدود.12 و پيامبر را با آنها در برابر برخورد مردم تقويت نمود.13

 

2. حوادث تاريخي در قرآن و تحليل قرآن از آنها

2 ـ 1.‌ حوادث تاريخي در قرآن و تحليل قرآن از حوادث تاريخ: قرآن اهميت بيشتري به ذكر حوادث تاريخي داده است و اگر بگوييم دو سوم از كل آيات قرآني با حوادث تاريخي مرتبط است يا به طور مستقيم به ذكر حوادث تاريخي پرداخته و يا غيرمستقيم مربوط به حوادث تاريخي است، حرف به دور از حقيقت نيست، چون قرآن بر اساس منطقي كه در پيش دارد و آن جهت‌دار بودن روند بيان تمام آيات است كه گرايش به يك نتيجه را در پي دارد، قرآن از يك نقطه شروع به بيان حوادث مي‌كند و به صورت تكاملي آن را تا غايت و هدف به پيش مي‌برد و به صورت بسيار منظم و تدريجي مثلاً در ذكر داستان حضرت يوسف با بياني زيبا از كودكي و رؤياي او آغاز نموده و تا پيروزي نهايي او بر برادران و عزيز مصر، را با قالب هنري جذاب و شيرين به بهترين نحو ارائه مي‌دهد و داستان موسي و بني‌اسرائيل را با فرعون به همين ترتيب و داستان جدال ابراهيم با بت‌پرستان و قضاياي ديگري كه براي رسيدن به غايت و هدف همه را با بياني شيوا و همراه با مثالهاي زيبا بيان مي‌نمايد، اين روش جهت‌دار نمودن حوادث تاريخي از قرآن به تمام منابع تاريخي سرايت كرده و اقتباس شده است.

2 ـ 2. رد نظريات جبر تاريخي و حمايت از آزادي و اختيار يكي از ارتباط‌هاي عميق قرآن با تاريخ عيني است. اكثر صاحب‌نظران مكاتب فلسفي و اقتصادي جهان مانند كمونيسم و برخي از مورخان مسلمان علي‌رغم مواضع قرآني به جبر تاريخي قائل شده‌اند. بر اساس اصول قرآني و حوادث و رويدادهايي كه در قرآن از داستان انبياء الهي به دست مي‌آيد و بسيار محسوس است نفي جبر و تحكم و وجود آزادي در تاريخ حكم‌فرما بوده است. و اگر جبري در پشت پديده‌هاي تاريخي وجود مي‌داشت، اولاً هيچ نيازي به بعثت انبياي الهي وجود نداشت. ثانياً بعد از بعثت انبياي الهي هيچ برخوردي بين انسانها و انبيا بر سر تعاليم الهي و اجراي قوانين خداوند ديده نمي‌شد كه سراسر قرآن از آن خبر مي‌دهد و همين برخورد و تضاد را علت اصلي انحطاط تمدنها مي‌شمارد، در پشت پديده جبر هرگز جنگ و خونريزي وجود نخواهد داشت، چون بر اساس نظريه مكتب جبر تاريخ در يك مسير حركت مي‌كند، چون همه از يك قانون جبري اطاعت بلامنازع خواهند داشت، در حالي كه در تاريخ چنين رويدادي وجود نداشته و همواره قطبهاي متعدد قدرت و سلطه‌طلبي و استعلا سبب بروز اختلافات خونباري شده است. « و ما انتَ عليهم بجبّار»14 و آیه « لا اكراه في الدين...»15 و آیه « وهديناهُ النجدين»16 و آیه «انا هديناهُ السبيل امّا شاكراً و امّا كفوراً»17 و بسياري ديگر از آيات به صراحت جبر را هم از اساس و هم از كار پيامبران نفي مي‌نمايند.

2 ـ 3. عليت و تكامل و پيوستگي: قرآن تمام حوادث تاريخي را پديدار از علت مي‌داند، و هيچ حادثه‌اي را بدون علت ذكر نمي‌كند. علت عمران و آباداني وعلت تخريب و ويراني و علل جنگها و علت نزول بلاهاي ويرانگر، به خوبي از داستانهاي تاريخي قرآن اين حقيقت را به اثبات مي‌رساند كه در تاريخ علت حاكم است و در عين حال پيوستگي ميان اجزاي تشكيل دهنده حوادث و علل وجود دارد.

 

رابطه قرآن و تاريخ

هريك از اين گزينه‌ها روي بر نظريات مكاتب گوناگون فلسفه تاريخ است كه درباره تاريخ انديشه‌هاي باطلي داشته‌اند. و قانونمندي را در تاريخ نفي كرده‌اند، قرآن از سنّت‌هايي ياد مي‌كند به نام سنّت‌هاي الهي كه در طول تاريخ جريان داشته است، و اصولاً در قرآن، تصادف و صدفه وجود ندارد. «سنة الله في الذين خلوا من قبل»18، « ولن تجد سنة الله تبديلاً»19، « و اليوم اكملت لكم دينكم و اتممت عليكم نعمتي»20

بر اساس آيات قرآن در طول تاريخ علي‌رغم تمام منازعات حركت استكمالي حاكم است و روندي به سوي كمال مشاهده مي‌شود. بنابراين قرآن حركت كمالي تاريخ را مورد تأييد قرار مي‌دهد. چنان كه گذشت در ‌آغاز كار پيامبران الهي مرحله آغاز با انجام تفاوت زيادي دارد و نمودار هدايت و پيشرفت كار پيامبران از سير صعودي و تصاعدي برخوردار بوده است. به طوري كه منظور از اين تكامل رسيدن به هدف است چنان كه در آيه مشاهده نموديم.21

2 ـ 4. فلسفه تاريخ، قرآن براي تاريخ فلسفه‌اي متقن و محكم دارد. توجه قرآن به تاريخ همراه با تبيين فلسفه آن مي‌باشد و اين پارامتر، يكي از جنجال انگيزترين مباحث تاريخ است و به اصطلاح معركه آراء است. دانشمندان غربي و ماترياليسم‌ها، كمونيسم‌ها و اومانيسم‌ها هريك داراي مكاتب بوده‌اند كه نوعاً در تفسير خود در تطبيق انديشه خود با عينيات تاريخي به نهيليسم و پوچي رسيده‌اند (مانند كمونيسم كه به زباله‌دان تاريخ پيوست) اين مكاتب از تفسير حقيقي تاريخ عاجزند، چون دچار افراط و تفريط و جزئي‌گويي شده‌اند، گاهي اقتصاد و گاهي انسان و... را محرك تاريخ دانسته‌اند كه بنابر فرمايش اميرمؤمنان همه اين سردرگمي‌هاي آنها از جهل و ناداني آنها ريشه مي‌گيرد.22

جزئي‌نگري در تاريخ و محوريت دادن به يك عنصر و تحقير انگاري نسبت به عناصر ديگر به نقص عمومي خردورزي عاري از وحي مربوط است كه منجر به انديشه‌هاي ناتمام آنها درباره تاريخ شده است، در جوامع توحيدي23 رويكردگرا، به وحي مانند جوامع اسلامي نظريات متقني ارائه شده. قرآن در تفسير و تحليل پديده‌هاي تاريخي روشن، منظم و منطقي منتج به كار گرفته و هدفمندي و غايتگرايي تاريخ از قرآن استنباط مي‌شود كه مسير حركت تاريخ بر آن استوار بوده است، قرآن علاوه بر ذكر نمونه‌هاي عيني فرمولهايي را ارائه مي‌دهد كه منجر به تكامل و رسيدن به ترقي و رشد مي‌شود و نتيجه فرمولهايي كه منجر به انحطاط و سقوط شده آنها را نيز به طور محسوس بيان كرده است.

بنابراين ارتباط  قرآن با تاريخ از عمق و ريشه برخوردار است. چون قرآن هم ناظر به بطن تاريخ است و هم ناظر به ظاهر و قصه‌هاي آن و اين دو بعد را به گونه‌اي جمع‌بندي و بيان مي‌كند و در غالب آيات به مخاطب القاء و تفهيم مي‌نمايد كه تكامل و پيشرفت و تجارت تاريخي او را به سوي تكامل و هدف غايي سوق دهد و در مسير درست تاريخ استوار نمايد. «فاقصص القصص لعلهم يتفكرون».24

در اين راستا قرآن پيام مهمي نيز به مخاطب مي‌دهد و آن بازديد و ديدار از آثار تاريخي گذشته است.25 اين پيام رساي قرآن در استمرار رساندن به هدف عالي است كه در ضمن بيان تمام موضوعات نهفته است. قرآن با سير در آفاق انسان را وادار به سير در انفس مي‌نمايد (تفكر)، آفاق آثار تاريخي و قصه‌هاي اقوام گذشته و قبلي است.26

تفكر و تعقل و تدبر و نظر و دقت و تأمل همه واژه‌اي هستند كه انسان را به خويشتن برمي‌گردانند و با ديدن سرگذشت اقوام و تمدنهاي پيشين و شنيدن داستان آنها و ديدار از آثارشان همه به عنوان سير در آفاق و برگشت به انفس و عبرت از آنها فرا مي‌خوانند كه همه حكايت از ارتباط تحسين‌برانگيز تاريخ و قرآن مي‌نمايند كه بسياري از آن غفلت مي‌ورزند كه قرآن چگونه از پديده‌هاي تاريخي براي هدايت انسان و پيشبرد اهداف پيامبر اكرم استفاده ابزاري نموده است.

پس در ديدگاه قرآن تاريخ به عنوان شاهدي زنده و پرمحتوا براي برانگيختن انسان به سوي هدايت نقش مهمي را ايفا كرده است، چنان كه امام خميني (ره) فرموده است: «تاريخ معلم انسانهاست».
در پايان نتيجه مي‌گيريم كه قرآن و تاريخ ارتباط متقابل در موضوعات مختلف دارند:

تاريخ استحكام و اعتبار ماهوي از قرآن گرفت خصوصاً در اصل موجوديت علم تاريخ كه با مستندات قرآني محوريت پيدا كرد.
و قرآن از وقايع تاريخي و موجود عيني به عنوان ابزاري براي مخاطبين و هدايت و عبرت‌پذيري و انذار و تبشير آنان مورد استفاده قرار داد.
قرآن تحريفات تاريخي را از بين برد و تاريخ را از حالت افسانه و داستان صرف خيالي بودن در آورد و به آن عينيت خارجي و واقعيت داد.
در تاريخ نظم تاريخ‌نگاري از قرآن مورد استفاده قرار گرفته، تاريخ در قبال اين خدمات قرآني وقايع موجود در قرآن را كه از قرون گذشته گزارش داده است با كشف آنها به تحليل و تفسير عميق حقايق قرآن پرداخته است.

نویسنده: اميرعلي حسنلو

  • 1. شهيد مطهري، جامعه و تاريخ، چ سوم، تهران، صدرا، 70، ص 71.
  • 2. نهج البلاغه، خطبه 76 و 198 و 189.
  • 3. آيه: «و انذر عشيرتك الاقربين...؛ شعراء، 214.
  • 4. تأثير قرآن بر نظم و نثر پارسي.
  • 5. در تمام علوم انساني، در علم طب و در نجوم، در زمين‌شناسي، در علوم عقلي، اعم از فلسفه و كلام و هنر قرآن تأثير گذاشته است. و اساساً جهت تمام علوم را عوض كرده و آنها را به كمال رسانده است. و برخي از علوم به طور كامل تحت تأثير قرآن به وجود آمده است؛ علامه طباطبايي، قرآن در اسلام، چ هشتم، تهران، دار الكتب الاسلاميه، 1376، ص 93 ـ 98.
  • 6. منظور از موجودات فراتاريخي: ملائكه و جن هستند كه ذكر ملائكه در قرآن و اوصاف آنها و جنّ آمده است.
  • 7. سجادي و عالم زاده، تاريخنگاري در اسلام، چ اول، تهران، سمت 750، ص 32.
  • 8. زهري و عروة بن زبير واقدي، ابن اسحق و ابن هشام همه متأثر از قرآن هستند، چنان كه ابن كثير تصريح كرده كه در تاريخنگاري اساساً متكي بر قرآن بوده است؛ همان، ص 34.
  • 9. شهيد مطهري، فلسفه تاريخ، ج اول، چ چهارم، تهران، انتشارات صدرا، 72، ص 174 ـ 177.
  • 10. درباره غايتمندي تاريخ بهترين دليل منطقي را در اين آيه مي‌بينيم: «و نُريد ان نمنّ علي الذين استضعفوا في الارض و نجعلهم ائمة و نجعلهم الوارثيين»؛ قصص، 5؛ مبارزه مستضعفان با مستكبران به خاطر جهت‌گيري استبدادانة متكبران در طول تاريخ همواره بوده است، و در همه آنها بدون استثناء پيروزي نهايي با مستضعفان بوده است، مانند موسي و فرعون، و پيامبر اكرم و مشركان مكه و....
  • 11. علامه طباطبايي، الميزان، ج 11، تفسير سوره يوسف.
  • 12. هود، 120: «و كلا نقص عليك من انباء الرسل ما نثبت به فؤادك» و يوسف، 2: «نحن نقص عليك احسن القصص»، چنان كه خرافاتي درباره حضرت مسيح از گذشته در بين مسيحيان رايج بوده است ولي قرآن حقيقت را بيان مي‌كند.
  • 13. علامه طباطبايي، الميزان، ج 11، تفسير سوره هود.
  • 14. ق، 45.
  • 15. بقره، 256.
  • 16. بلد، 10.
  • 17. انسان، 3.
  • 18. احزاب، 38 و 62.
  • 19. احزاب، 62.
  • 20. مائده، 3.
  • 21. توين بي در مقدمه كتاب «محاكمه تمدن» پيروزمندانه مي‌گويد: گذر تاريخ به حكمت الهي سوق مي‌يابد؛ مرحوم شهيد مطهري نيز اين نظريه را قبول دارد، فلسفه تاريخ، چ اول، پيشين، ص 242.
  • 22. لاتري الجاهل الا مفرطاً او مفرّطاً؛ كلمات قصار، 70؛ ر.ك: آيت الله مصباح، جامعه و تاريخ از ديدگاه قرآن، تهران، سازمان تبليغات، 68، ص 66 ـ 68.
  • 23. در جهان مسيحيت نيز تفسيري توحيدگرا از تاريخ وجود دارد، ر.ك: جامعه و تاريخ، شهيد مطهري، پيشين، ص 244.
  • 24. اعراف، 176 و «لقد كان في قصصهم عبرة لاولي الالباب» يوسف، 11.
  • 25. آيات سوره‌هاي عنكبوت، 20؛ نحل، 69 و 36؛ يوسف، 109؛ حج، 46؛ روم، 9 و 42؛ فاطر، 44؛ غافر، 21 و 82؛ محمد، 10؛ آل عمران، 137؛ انعام، 11، همه توصيه به سير در ارض (آفاق) و در تفكر (انفس) نتيجه = عبرت و هدايت.
  • 26. نزديك به 300 آيه در قرآن درباره امتهاي قبل و هلاكت و هدايت آنها سخن رفته است.
منابع: 

مركز مطالعات و پژوهش هاي فرهنگي حوزه علميه



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , معلومات قرآنی , ,
:: برچسب‌ها: رابطه قرآن و تاريخ ,
تاریخ :
بازدید : 184
نویسنده : H O S S E I N I
عامل سازنده تاریخ از دیدگاه قرآن

آغاز ثبت نام چهل و سومین دوره مسابقات قرآن کریم در گیلان

عامل سازنده تاریخ از دیدگاه قرآن

بررسى نظر قرآن درباره «فلسفه تاريخ و نيروى محرك آن»، نياز به بحث گسترده اى دارد كه بدون گردآورى مجموع آيات مربوط به موضوع، شرح و بسط آن امكان پذير نيست، در حالى كه  كتاب ما، گنجايش اين نوع بررسى را ندارد، ولى براى اين كه نظر قرآن را به صورت كلى آورده باشيم، به گونه‌اى بس فشرده به نظر قرآن پيرامون قوانين حاكم بر جامعه، اشاره مى‌كنيم.

 

1. هر امتى، دوره و روزگارى دارد (وَلِكُلِّ أُمَّة أَجَلٌ)

دانشمندان براى جامعه، اوج و حضيضى و صعود و نزولى در نظر مى‌گيرند.
و به عبارت ديگر: جامعه مانند فرد است. يك فرد تا به سنّ بلوغ عقلى نرسد، حالت پويايى و تهاجم دارد. پس از مدتى كه به اوج قدرت و نيرومندى رسيد، كم كم قوس  نزولى او آغاز و ضعف و سستى در اعصاب و قواى او آشكار مى‌شود. بدن دچار كمبود انرژى مى‌شود و براى حفظ قواى موجود بايد غذاهاى مقوّى  بخورد. در اين سن و سال به جاى اين كه مهاجم باشد، مدافع است تا آنچه  دارد از دست ندهد.
جامعه نيز مدتى حالت تهاجمى دارد و پس از مدتى حالت تدافعى به خود مى‌گيرد. همه تاريخ بر پایه دو حالت «تهاجم» و «تدافع» حركت مى‌كند و همین، موجب مى‌شود كه نوعى فرهنگ و تمدن در جامعه پدید آيد، رشد كند، ضعيف و پير شده و در نتيجه نابود شود و سرانجام فرهنگ جديد، باز سير خويش را به سوى رشد، كمال و پيرى و مرگ پشت سر می‌گذارد تا باز در برابر نيروى جوان و تازه اى قرار گيرد.
اين تهاجم و تدافع هم علت و هم عامل حركت تاريخ را نشان مى‌دهد و هم خود به خود شكل حركت تاريخ را مشخص مى‌كند.
خلاصه هر جامعه‌اى روزگارى در حال بالا رفتن است و بولدوزروار، همه چيز را كوبيده و له مى‌كند تا به قُلّه ترقى برسد، ولى چون مادى است و بر نيروى مادى تكيه مى‌كند و از نيروى بس محدودى برخوردار است، پس از مدتى دوران نزول او فرا مى‌رسد و به دست فنا سپرده مى‌شود.
توجه قرآن به ارزش‌هاى فردى، مانع از آن نشده است كه به اصالت جامعه در حد خود، اعتراف كند و براى آن زندگی و مرگ و عمر و زندگى و به اصطلاح تهاجم و تدافعى قائل شود، چنان كه مى‌فرمايد:
 (وَلِكُلِّ أُمَّة اجَلٌ فَإِذَا جاءَ أَجَلُهُمْ لا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَلا يَسْتَقْدِمُون)(اعراف-34).
«براى هر امتى پايانى است، هرگاه پايان عمرشان برسد، نه لحظه‌اى تأخير مى‌كنند و نه لحظه‌اى زودتر فانى مى‌‌شوند».
 بنابراين همان گونه كه فرد، زندگی و مرگی دارد، جامعه نيز موت و حياتى دارد و تمدن هر گروهى هر چه هم درخشنده باشد، روزى به خاموشى مى‌گرايد.

 

2. سنت‌هاى الهى در اقوام و ملل

قرآن درخشندگى و افول تمدن‌ها را نتيجه سنت‌هاى قطعى الهى مى‌داند كه بر تمام اقوام و ملل حاكم است؛ سنت‌هايى كه هرگز قابل تغيير و دستخوش دگرگونى نيست چنان كه مى‌فرمايد:
 (...فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلاّ سُنَّةَ الأََوّلينَ فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللّهِ تَبْدِيلاً وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللّهِ تَحْوِيلاً)(فاطر-43)
«آيا جز سنت و روشى را كه بر اقوام پيشين حاكم بوده است، انتظار دارند؟ هرگز در سنت‌هاى خدا، تبديل و دگرگونى نخواهى يافت»

 ممكن است برخى از حاكميت سنت‌هاى الهى بر جامعه و اقوام چنين استفاده كنند كه سنن الهى بسان قضا و قدر حتمى و يا جبر تاريخ مادى، زندگى اقوام را در پوشش خود مى‌گيرد، چه اقوام بخواهند و چه نخواهند و اين چيزى است كه با حريت و آزادى انسان، كاملاً مخالف است.
قرآن در رد چنين دریافت نادرستى يادآور مى‌شود كه حكومت سنت‌هاى الهى بر ملل و اقوام گزاف و بى حساب و بى‌قاعده نيست، بلكه هر جامعه‌اى، محكوم نتايج اعمال خويش است.
و به عبارت روشن‌تر: سنت الهى جز واكنش اعمال جامعه چيزى نيست و هر عمل فردى و اجتماعى يك رشته واكنش‌هايى را به دنبال دارد. جامعه غرق در فساد و شهوت، در لاابالي‌گرى و بى خبرى يك نوع واكنش دارد و جامعه‌اى كه نقطه مقابل چنين جامعه اى باشد واكنش ديگر و سنت‌هاى قطعى و لايتخلّف خدا، همين واكنش‌هايى است كه در كنار هر جامعه اى قرار گرفته است.
در حالى كه بر تاريخ انسان‌ها يك رشته قوانين قطعى حكومت مى‌كند ولى در عين حال نقش انسان آزاد در اين سنت‌ها و واكنش‌ها، انكارشدنی نيست، زيرا انسانِ آزاد است كه، با اعمال و كارهاى خود جامعه را به يكى از دو طرف سوق مى‌دهد يا آن را به لب پرتگاه انحطاط و نابودى مى‌كشد و يا آن را به سوى ترقى و تعالى سوق مى‌دهد.

 

3. سنت‌هاى الهى واكنش رفتار امت‌هاست

هرگز در اسلام، قضا و قدر حتمى و سرنوشت قطعى كه خارج از حوزه اراده انسان باشد، محرّك تاريخ شمرده نمى‌شود. اين جبرگرايان هستند كه براى انسان يك چنين سرنوشت قطعى معتقد شده و همان هدفى را تعقيب مى‌كنند كه ماركسيسم با عنوان كردن مسأله «جبر تاريخ» تعقيب مى‌نمايد.
قرآن براى ابهام زدايى و روشن‌گويى، اين حقيقت را در آياتى يادآور شده است چنان كه مى‌فرمايد:
 (...إِنَّ اللّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْم حَتّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ...)(رعد-11).
«خداوند وضع ملتى را دگرگون نمى‌سازد تا خود آنان وضع خود را تغيير دهند».

در آيه ديگر مى‌فرمايد:
(ذلِكَ بِأَنَّ اللّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّراً نِعْمَةً أَنْعَمَها عَلى قَوْم حَتّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ...)(انفال-53).
«هرگز خدا نعمتى را كه به قومى عطا كرده است، تغيير نمى‌دهد تا آنان وضع خود را تغيير دهند».

 به خاطر همين نقش انسان در تاريخ و سرنوشت است كه پيوسته انسان را مسئول اعمال خويش خوانده و زندگى ملت‌هاى پيشين را به رخ انسان‌هاى پسين مى‌كشد و مى‌فرمايد:
 (تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَهَا ما كَسَبَتْ وَلَكُمْ ما كَسَبْتُمْ وَلا تُسْئَلُونَ عَمّا كانُوا يَعْمَلُونَ)(بقره-34).
«اين امت و جامعه اى بود كه گذشت و رفت. آنان مسئول اعمال خود هستند و شما نيز مسئول كارهاى خويش هستید و هرگز مسئول اعمال گذشتگان نيستيد».

قرآن، تاريخ جامعه را آیينه عبرت، مايه تنبيه و بيدارى و وسيله شناسايى، علل تعالى و انحطاط مى‌داند آنجا كه مى‌فرمايد:
 (لَقَدْ كانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لأُولى الأَلباب...)(یوسف-111)
«در سرگذشت آنان براى خردمندان عبرت است»

 قرآن به انديشمندان و دل آگاهان دستور مى‌دهد كه در زندگى اقوام و ملل گذشته به كنجكاوى بپردازند و از علل قوّت و ضعف آنان آگاه شوند و به خاطر اهميتى كه اين نوع تاريخ نگرى دارد، اين حقيقت را چند بار يادآور مى‌شود كه ما فقط به يكى اشاره مى‌كنيم.
 (أَوَ لَمْ يَسِيرُوا فِي الأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كانُوا أَشدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَأَثارُوا الأَرْضَ وَعَمَرُوها أَكْثَر مِمّا عَمَرُوها وَجاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيّناتِ فَمَا كانَ اللّهِ لِيَظْلِمَهُمْ وَلكِنْ كانُوا أَنْفُسهُمْ يَظْلِمُونَ)(روم-9)
«آيا در زمين گردش نكردند تا عاقبت كسانى را ببينند كه پيش از آنان بودند؟ آنان از ايشان نيرومندتر بودند و زمين را دگرگون ساختند و بيش از اينان به آبادى آن پرداختند.پيامبران آنان با دلايل روشن به نزد آنان آمدند ـ اما آنها را نپذيرفتند ـ پس خداوند هرگز بر آنان ستم نكرد و آنان خود بر خويش ستم مى‌كردند»

 اين دستور مؤكّد در آيات فراوان به خاطر دو مطلب است:
1. بر تاريخ بشر يك رشته قوانين محكم و استوار و سنت‌هاى لا يتغيّر حكومت مى‌كند كه اين سنت‌ها و به عبارت ديگر، واكنش‌ها آن چنان كلى و قطعى است كه مى‌توانند براى ملل ديگر الگو باشند.
2. حرّيّت و آزادى انسان در تاريخ آفرينى مورد انكار نيست، از اين جهت دستور مى‌دهد كه در وضع اقوام گذشته مطالعه كند و از آن قوانين و سنت‌هاى قطعى كه مايه سعادت و خوشبختى او است بهره بگيرد و از گرايش به عواملى كه مايه بدبختى و بدفرجامى است، بپرهيزد.
بخش مهمى از مباحث قرآن را، سرگذشت اقوام و ملل گذشته تشكيل مى‌دهد، قرآن با بيان زندگى پيامبران و ملت‌هاى گذشته، كليد تحولات تاريخى را از نظر بقا يا نابودى جوامع، به دست مى‌دهد و به پيامبر خود دستور مى‌دهد و مى‌گويد:
 (...فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ)(اعراف-176)
«سرگذشت اقوام گذشته را براى آنها بازگو كن تا آنان در آنها بينديشند».

 چرا مى‌گويد در سرگذشت اقوام پيشين بينديشند براى اين كه انسان‌هاى بعدى از قوانين حاكم بر تحولات جوامع انسانى آگاه شوند و كليدها و نيروهاى محرك تاريخ را به دست آورند، و پس از تجزيه و تحليل، از شناسايى رموز تكامل تاريخ، جامعه را به سوى آينده روشنى سوق دهند. اگر تاريخ، قوانين روشنى نداشت و بشر در ساختن تاريخ خويش مختار و آزاد نبود، دليلى نداشت كه خداوند به ما بفرمايد:
 (قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ فَسِيرُوا فِي الأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ)(آل عمران-137)
 «پيش از شما سنت‌ها و قوانينى بر جوامع حكومت مى‌كرد. پس در زمين گردش كنيد، تا روشن شود سرانجام گروهى كه پيامبران خدا را تكذيب كردند، چگونه بوده است»

 اميرمؤمنان علي ـ عليه السَّلام ـ درباره پيروى تاريخ از يك رشته قوانين منظم، جمله اى دارد كه متن آن را نقل مى‌كنيم:
 «إنّ الدهرَ يجري بالباقِين كجريه بالماضين»
«روزگار همان گونه كه بر گذشتگان حكومت مى‌كرد، بر شما نيز حكومت خواهد كرد»
 يعنى اين شما هستيد كه با شناخت قوانين تاريخ، بايد زندگى خود را به نحو احسن بسازيد و از علل ترقى پيروى كرده و از علل انحطاط بپرهيزيد.
امام در وصيت گسترده اى كه به فرزند گرامى خود امام حسن مجتبي ـ‌ عليه السَّلام ـ  نوشته است، اين مطلب را به صورت روشن آورده است، آنجا كه مى‌فرمايد:
«فرزندم من هرچند در همه تاريخ، همراه گذشتگان زندگى نكرده ام، ولى اخبار زندگى آنها و آثارى كه از آنها به يادگار مانده بررسى نموده ام و با اين كار گويا من در تمام اين مدت زنده بوده ام و رویدادهای تلخ و شيرين زندگى را از نزديك دیده‌ام؛ گويا عمر جاويدان داشته‌ام»

 

4. تضاد در طبيعت و جامعه

واقعيت طبيعت و جامعه جز يك رشته امور متضاد، چيزى نيست. تضاد در اين جا، نه به معناى ديالكتيكى آن است؛ يعنى هر چيزى ضد خود را در درون خود بپرورد و پديده از ميان اضداد عبور کرده و تحقق پذيرد و به قول مولوى:

در عدم هست‌اى برادر چون بود   ***    ضـد اندر ضـد خود مكنـون بود

ما در قرآن و احاديث به تضادى به اين معنا برنخورديم، اگر قرآن، تضاد را عامل حركت طبيعت و تكامل جامعه مى‌داند، به اين معناست كه سراسر جهان از امور متخالف و متباين آفريده شده و در اثر جدال دو متضاد، جهان رو به تكامل مى‌رود؛ آنجا كه مى‌فرمايد:
«مرگ و زندگى را با هم آفريد، تا شما را بيازمايد كدام يك نيكوكارتريد»(ملک-2)
 آيه زير، جامعه انسانى را با وجود اضداد، ترسيم مى‌كند؛ آنجا كه مى‌فرمايد:
 «بگو خدايا فرمانروايى از آن توست. هر كس را بخواهى قدرت مى‌دهى. از هر كس بخواهى قدرت را مى‌ستانى، هر كس را بخواهى عزيز و هر كس را بخواهى ذليل مى‌كنى، خوبى‌ها به دست توست تو بر همه چيز توانايى»(آل عمران-26)
 در اين آيه جامعه، با سلطه و قدرت، با عزت و ذلت، ترسيم شده، اين تضاد اجتماعى است كه مايه بقاى جامعه می‌شود.
درست است كه سرچشمه قدرت و عزت و ذلت، خداست، ولى آيات ديگر به روشنى مى‌گويد حاكميت اين سنن گوناگون، معلول اعمال و رفتار و كردار انسان است. هر فردى به عمل خود، خويشتن را محكوم يكى از سنن مى‌كند، عزت و ذلت جامعه در دست خداست، ولى اين خود جامعه است كه با كمال حريت و آزادى خود را مستحق عزت و ذلت مى‌سازد.
قرآن، میدان زندگى انسان‌ها را صحنه دو نيروى متضاد حق و باطل مى‌داند كه سرانجام به حاكميت نيروى حق بر باطل منجر می‌شود؛ چنان كه مى‌فرمايد:
 (بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَى الْبَاطِلِ فَيَدْمَغُهُ فَإِذا هُوَ زاهِقٌ وَلَكُمُ الْوَيْلُ مِمّا تَصِفُونَ)(انبیاء-18)
«ما با حق، بر چهره باطل مى‌زنيم تا درهم شكند و نابود شود. واى بر شما از آنچه مى‌گوييد

 و به قول مولوى:

ضد ابراهيم گشت و خصم او   ***   واندو لشکر كين گزار و جنگجـو
پس بقاى خلق بر اضداد بـود   ***   لاجرم جنگى شدند از ضرّ و سود

خلاصه، وجود اضداد در طبيعت و جامعه مايه تكامل و وسيله بقا و زندگی جامعه و انسان‌هاست؛ امّا اين تضاد نه به معناى اين است كه هر چيزى ضد خود را پرورش مى‌دهد، بلكه مقصود اين است كه از آميزش متزاحم‌ها و گوناگون‌ها، انواع مجدد و جامعه وزين و متكامل پدید مى‌آيد.
و در آيه ديگر به اين حقيقت با جمله روشن ترى اشاره مى‌كند و مى‌فرمايد:
 (وَقَدْ خَلَقَكُمْ أَطْواراً)(نوح-14)
«شما را گوناگون آفريد»

 

5. تأثير وضع مادى در رفتار انسان

قرآن تأثير وضع مادى را در طرز تفكر و شيوه زندگى، تصديق مى‌كند و اين دو را از يكديگر بيگانه نمى داند، البته اين مطلب نه به آن معناست كه وضع مادى را زيربنا و آن ديگرى را روبنا تلقى مى‌كند، بلكه پيوند و ارتباط اين‌ها را با يكديگر تصديق مى‌نمايد و مى‌فرمايد:
 (إِنَّ الإِنْسانَ لَيَطْغى * أَنْ رَاهُ اسْتَغْنى)(علق-6)
«انسان چون خود را بى نياز احساس كند، سركشى مى‌كند»

 به حكم اين آيه، احساس بى نيازى مايه طغيان فكرى و عملى می‌شود.
قرآن در آياتى يادآور مى‌شود كه مترفين و ثروتمندان سركش و نافرمان، سد راه پيشرفت پيامبران بودند و پيوسته با آنان به مخالفت برمى‌خاستند، بر عكس فقيران و تهى دستان، كه پشتيبان رجال وحى و آموزگاران الهى بودند.
اين مطلب نه از اين نظر است كه غنا و ثروت با ماديگرى فلسفى و اخلاقى ملازم است و يا فقر و نياز، خداگرايى را پرورش مى‌دهد، بلکه اين نهاد اقتصادى است كه دو نوع طرز تفكر و دو نوع روش ايجاد مى‌كند.
نه، بلكه علت ديگرى دارد و آن اين كه در هر دو گروه زمينه خداگرايى موجود است و فطرت پاك، هر دو گروه را به خداجويى دعوت مى‌كند، امّا در برابر گرايش گروه فئودال و يا سرمايه دار به دين، مانعى است و آن اين كه خداپرستى را مزاحم انباشتن ثروت و منافع مادى خود مى‌دانند، در حالى كه در گروه ديگر، نه تنها چنين مانعى موجود نيست، بلكه زمينه گرايش در آنها شديدتر است، زيرا مى‌داند كه در سايه گرايش‌هاى دينى، وضع زندگى آنان بهتر خواهد شد.
ولى در عين حال اين قانون كليت ندارد، چه بسا، ثروتمندانى بودند كه ثروت آنان، مانع از گرايش آنان نشد و ثروت خود را در راه آرمان خود مصرف كردند.
بر عكس، چه بسا گروه فقيري بودند كه به دلیل يك رشته تلقين‌ها و گرايش‌هاى قبيله اى در صف دشمنان پيامبران بودند و طاغوت و طاغوتيان را كمك مى‌كردند.
قرآن در سوره «ليل» دو نوع دارا معرفى مى‌كند: يكى به خاطر گرايش‌هاى دينى ثروت خود را انفاق مى‌كند و ديگرى به عللى بخل می‌ورزد و از انفاق خوددارى مى‌كند؛ چنان كه مى‌فرمايد:
 (فَأَمَّا مَنْ أَعْطى وَاتَّقى * وَصَدَّقَ بِالْحُسْنى * فَسَنُيَسِّرهُ لِلْيُسْرى * وَأَمّا مَنْ بَخِلَ وَاسْتَغْنى * وَكَذَّبَ بِالْحُسْنى * فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرى)(لیل؛ 5-10)
«آن كس كه بخشش و پرهيزکارى و پاداش‌هاى الهى را باور كرد، او را براى رسيدن به سراى آسايش موفق گردانيم و آن كس كه بخل ورزيد، و اظهار بى نيازى كرد، و پاداش‌هاى نيك را تكذيب كرد، او را براى سراى دشوار آماده مى‌سازيم».

 نویسنده: آیت‌الله جعفر سبحانی

 منبع اصلی: پژوهشکده باقرالعلوم،



:: موضوعات مرتبط: -------------------موضوعات مختلف------------------- , معلومات قرآنی , ,
:: برچسب‌ها: عامل سازنده تاریخ از دیدگاه قرآن ,

آپلود عکس" />
علاقمندیها: برنامه نویسی کامپیوتر، مطالعه اخبار موسیقی، سفر، مطالعه مقالات تخصصی، مطالعه وبلاگها و ... با مرورگر فایرفاکس یا گوگل کروم برای بهتر باز شدن وبلاگ استفاده کنید:) اين سايت حاصل تلاش شبانه روزي سيد محمد جواد حسيني مي‌باشد که بدون وابستگي مادي و معنوي به هيچ سازمان و نهاد و حزب و گروه سياسي فعاليت خود را ابتدا بر اساس قانون الهي و سپس قانون اساسي ايران بنا نهاده است. کليه هزينه‌هاي اين سايت با هزينه شخصي پرداخت مي‌شود که اميدوارم از اين پس از طريق فروشگاه سايت و تبليغات تامين شود و همواره سعي مي‌کنم تا مطالب آموزشي جديد و خواندني را براي شما به ارمغان بياورم.

سایت خوبه؟؟


نام :
وب :
پیام :
2+2=:
(Refresh)





آمار وب سایت:  

بازدید امروز : 77
بازدید دیروز : 16
بازدید هفته : 93
بازدید ماه : 914
بازدید کل : 4932
تعداد مطالب : 5367
تعداد نظرات : 20
تعداد آنلاین : 1

تماس با من تلگرام تماس با من در اینستاگرام

بازديد امروز: 77

بازديد ديروز: 16

بازديد هفته: 93

بازديد کل: 914

تعداد مطالب: 5367

گوگل امروز : 8

گوگل ديروز: 2

بازديد ماه: 914

آي پي ديروز : 5

آي پي امروز: 5

بازديد سال: 4932

RSS

Powered By
loxblog.Com